Llais Y Dderwent

Penwythnos Cymreig

2012-01-25T10:04:00.000-08:00

Mi gawson ni benwythnos difyr iawn y penwythnos diweddaf. Yn gyntaf mi wnes i dreulio prynhawn y dydd Gwener yn cwrdd â 4 o gyfeillion yng Nghanolfan Siopau Westfield yn Derby yn trafod datganoli a'r datblygiadau yn yr Alban a Chymry a'r effaith mae hyn yn cael ar agweddau pobl yn Lloegr. Yr oedd yn wneud hyn at gais BBC Cymru ar gyfer y rhaglen radio Taro'r Post a rhaglen Newyddion BBC Cymru ar gyfer S4C. Cawson ni amser da yng nghwmni'r gohebydd Craig Duggan. Er gwaetha’r ffaith ein bod ni wedi treulio tair awr a hanner yn recordio dim ond darnau bach wnaeth cael eu darlledu yn y pen draw
Ar y Sadwrn cawson ni'r Gweithdy Cymraeg misol yn Derby cyn i Marilyn a finnau'n cwrdd â'n gyfaill Martin am ginio yn siop Scarthin, Cromford. Wedyn aethon ni ymlaen i weld lansiad gan gwmni The Little Welsh Shop yn Willersley Castle ger Cromford. Roedd y cwmni yn lansio dwy delyn newydd sy'n cael eu cynhyrchu yn Swydd Derby er mwyn cael eu marchnata yn y D.U. fel rhan o'r lansiad roedd'na gyngerdd gyda 5 o ddisgyblion Helen Naylor Edwards yn canu'r delyn fel côr delyn. Hefyd roedd canu clasurol a ymddangosiad ganu unawdes. Hyn oll efo gwin a diodydd mewn awyrgylch hefryd.
Ar y Sul ymlaciais i o flaen y radio a theledu yn gwrando ar / gwylio rhaglenni Cymraeg eu hiaith. Wedyn ar ddydd Lun wnes i dreulio dwy awr ar ben Alport Height yn gwylio'r golygfeydd gaeafol efo cymylau trawiadol o fy mlaen i wrth i mi wrando ar Radio Cymru ar y radio sydd yn y car, od wir, dw i'n gallu clywed Radio Cymru yng nghanol Lloegr, dyna beth braf ond yw e?

Y Prosiect darllen

2011-12-30T06:12:00.000-08:00

Bob blwyddyn dw i'n ceisio cadw at amserlen darllen personal, sef darllen o leiaf un llyfr y mis trwy'r flwyddyn. Mae rhai yn llyfrau newydd sbon, eraill wedi cael eu prynu mewn siopau llyfrau ail-law ar draws y Wlad. Mae'r llyfrau newydd sbon yn cael eu prynu ar fy nheithiau o gwmpas Cymru yn yr haf neu trwy godi'r ffôn a siarad â Gwynne yn siop Awen Meirionydd yn y Bala.
Weithiau dw i'n cael'false start' mewn llyfr sy dim yn plesio ond fel arfer dw i'n llwyddo i orffen y dasg. Felly eleni dw i wedi darllen; Not Quite White gan Simon Thirsk, mae'n nofel sy'n son am y perthynas rhwng Cymry Cymraeg, bobl dŵad a dysgwyr Cymraeg. Hefyd dwi wedi darllen y llyfr enwog gan Islwyn Ffowc Elis Cyn Oeri'r Gwaed sy'n gasgliad o ysgrifau byr ond diddorol. Cafodd un ohonyn nhw, sef Y Sais ei defnyddio gan barti adrodd yn ystod yr Eisteddfod Genedlaethol yn Wrecsam a wnaeth y gwleidydd Rod Richards codi nyth cacwn thrwy gyhuddo'r darn o fod yn hiliol. Fel Sais fy hunan sy wedi darllen y darn dan sylw, alla i ddim dweud ei fod yn hiliol yn fy marn i. Dw i wedi darllen sawl nofel yn 2011 gan gynnwys: Un o Ble Wyt ti? gan Ioan Kidd a hefyd Yn y Tŷ Hwn gan Siân Northey. Dw i hefyd wedi mwynhau gweithiau gwleidyddol eu naws fel 'The Welsh Extremist', a 'Bydoedd', y ddau gan Ned Tomos, Y Cawr o Rydcymerau gan Gwyr Hywel, Yr Hawl i Oroesi gan Simon Brooks, Gyfral o Dan gan Arwel Vittle. Roeddynt i gyd yn addysg i mi. Eleni dw i hefyd wedi darllen tipyn bach o Gofiannau sef Can Dros Gymru gan Dafydd Iwan, Nesa Peth i Ddim gan Feic Povey ac yn olaf dw i wedi darllen tipyn bach o hiwmor, sef Dyddiadur Ffermwyr Ffowc.
Mae gen i domen bach o lyfrau wrth fy ochr ar ei hanner darllen neu yn aros i gael ei darllen. Mae'r rheiny'r cynnwys Radical Gardening gan George McKay, Pwll Enbyd gan Alun Cob sy wedi derbyn adolygiadau da yn y wasg Cymraeg, a chofiant Kate Roberts gan Alan Llwyd a Stori Saunders Lewis gan Gwynn ap Gwilym. Digon o waith darllen i gadw fi'n brysur trwy'r gwanwyn.

Nadolig Llawen

2011-12-12T01:45:00.000-08:00

Efallai ei bod hi'n braidd yn gynnar, ond Nadolig Llawen! Mae'r dosbarth Cymraeg Belper wedi cael ei gyfarfod olaf a'r parti Nadolig, mae'r Cylch Dysgwyr Derby wedi cynnal y gweithdy olaf cyn 'dolig a'r Gymdeithas Cymry Nottingham wedi cael gwasanaeth carolau dwyieithog ar brynhawn Sul 11 o Ragfyr. Yr ydw i wedi derbyn llwyth o gardiau Nadolig Cymraeg, felly dw i wedi bod yn brysur iawn yn sgwennu cyfarchiadau tymhorol i'm cyfeillion pell ag agos. Gobeithio bydd 2012 yn flwyddyn heddychol. Gobeithio hefyd mi fydd y sefydliadau Cymraeg a Chymreig yr ardal yma
parhau i ddarparu ystod eang o weithgareddau diddorol i'n aelodaeth.
Bore dydd Sadwrn 10fed o Ragfyr yr oedd 11 o bobl yn y gweithdy Cymraeg yn Nhŷ Cwrdd y Crynwyr yn Derby a chawson ni amser da yn chwarae'r fersiwn Cymraeg o'r gemau bwrdd Monopoli a Scrabble. Wedyn ar fore Dydd Sul wnaeth 5 ohonon ni'n mynd am dro ar hyd glannau'r afon Derwent rodd hi'n braf i ddechrau ond erbyn yr ail hanner o'r daith roedd hi'n bwrw glaw yn drwm iawn. Ond er gwaetha’r tywydd gwlyb roedd hi'n daith bleserus efo golygfeydd da o'r dyffryn. Roedd asyn a'i ebol mewn cae wrth ochr y llwybr, golygfa digon Nadoligaidd.

Dr Siriol Colley

2011-11-25T01:27:00.000-08:00

Cawson ni newyddion trist ddoe am gyn aelod o'r Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby. Bu fawr Siriol ar ddydd Sul diweddaf ar ôl brwydro hir a dewr yn erbyn cancr. Tan ei salwch diweddaf roedd Dr Siriol Colley yn aelod ffyddlon o'r Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby. Dros y blynyddoedd roedd Siriol yn mynychu cyfarfodydd y cylch yn rheolaidd a hefyd yn cefnogi digwyddiadau megis Yr Ysgol Undydd Flynyddol a hefyd digwyddiadau Cymdeithas Cymry Nottingham sef y bore coffi misol, cyfarfod cyffredin y gymdeithas ac achlysuron arbennig fel y rhaglen Radio Hawl i Holi ym Mis Mai eleni. Yn ystod 2007-2008 hi oedd Llywydd Cymdeithas Cymry Nottingham. Mi fydd colled enfawr ar ei hol hi. Mae teyrnged ar safle newyddion BBC Cymru, gwelir http://www.bbc.co.uk/newyddion/15871399.
Heddwch i'w llwch.

Cyngerdd Côr Dyfnant

2011-11-03T12:20:00.000-07:00

Cawson ni noson arbennig Nos Wener diweddaf. Daeth dros 200 o bobl at ei gilydd i wrando ar Gôr Dyfnant o Abertawe mewn cyngerdd yn Eglwys Bedyddwyr Broadway, Derby a chafodd ei drefnu ar y cyd gan Gymdeithas Cymry Derby a Chylch Dysgwyr Cymraeg Derby. Diben y cyngerdd oedd codi pres at elusen plant Heart Hope a Help sy'n cefnogi hosbis plant yn Belarus. Yn y pen draw wnaeth y cyngerdd codi tua £1000.
Roedd perfformiad y côr yn wych, a hefyd roedd unawdydd ifanc Heather Thomas yn canu am y tro cyntaf o flaen cynulleidfa. Roedd ei pherfformiad o'r can Sua Gan yn hyfryd iawn.

Ysgol Undydd Cymraeg Derby 2011

2011-10-15T12:14:00.000-07:00

Cafodd dros 30 o bobl amser gwych yn y 7fed Ysgol Undydd Derby. Roedd bobl wedi dod ynghyd o Stoke, Walsall, Chesterfield, Sheffield, Nottingham, Belper a Derby.
Rhaid diolch i'r tiwtoriaid Elin ac Eileen, i wirfoddolwyr Nottingham a hefyd i griw'r gegin.
Mae'r gobaith yw bydd mwy o bobl yn cael eu tynnu at weithgareddau Cymraeg lleol sef y dosbarthiadau yn Derby a Belper a'r Bore Coffi Popeth yn Gymraeg misol yn Nottingham. Mae'na groeso i bawb!

Ymweliad criw teledu Tinopolis

2011-10-07T07:33:00.000-07:00

Cawson ni amser hwylus iawn yn ystod cyfarfod Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Nottingham heddiw. Roedd'na reswm arbennig am hyn, megis ymweliad criw o Lanelli ar gyfer Wedi 3 / Wedi 7 i recordio darn i'r rhaglen. Roedd llond tŷ o Gymry Nottingham yno i groesawu Rhodri a'r tîm. Cafodd nifer fawr o aelodau eu cyfweld ac ar ddiwedd y bore wnaethon ni ganu'r emyn Calon Lan. Mae'n debyg mi fydd y darn yn cael ei defnyddio yn ystod wythnos nesa (Dydd Mawrth). Siŵr o fod mi fydd nifer o Gymdeithas Nottingham yn gwylio efo mwy o ddiddordeb nag arfer. Diolch i Dawn a'i theulu hi am y croeso arbennig o gynnes a hefyd am y bwyd a chacennau blasus.

Band y cyfle olaf

2011-10-01T23:35:00.000-07:00

Cawson ni dipyn o hwyl neithiwr. Roedd Elin, gyfaill agos a thiwtor Cymraeg, ffliwt, piano ac arweinydd côr bechgyn lleol wedi trefnu i'r côr perfformio mewn cyngerdd codi arian dros ganolfan cymunedol Strutt yn Belper. Yn anffodus oherwydd problemau wna i ddim yn son amdano rwan yn y pendraw doedd y côr bechgyn dim ar gael wedi'r cyfan ar y noson, dyna ni felly, yn camu'r bwlch ar fyr rybudd, ond fel band y cyfle olaf yn hytrach na'r Derwentydd ymddangosom.

Cythral o Dân

2011-09-26T01:01:00.000-07:00

Dyma lyfr gan Arwel Vittle sy'n olrhain hanes Tân Penyberth yn 1936 a hynt a helynt y tri oedd yn bennau cyfrifol sef Lewis Valentine, Saunders Lweis and DJ Williams. Does fawr neb o dras Sais fel fi sy wedi clywed amdanyn nhw pan oeddwn yn yr ysgol. Hanes Brenhinoedd Lloegr a hanes Lloegr oedd prif gynnwys ein gwersi hanes ni. Felly braf yw darllen y llyfr 'ma sy'n cyflwyno cefndir i'r digwyddiadau ac amgylchiadau'r achos llys a chyfnod treuliodd y tri yng Ngharchardy Wormwood Scrubs.
Efallai bod yn deg dweud eich bod chi'n gallu olrhain gwreiddiau dull protestiadau presennol Cymdeithas yr Iaith nol i’r Tân yn Llyn.

Tymor newydd

2011-09-23T03:00:00.000-07:00

Mae Mis Medi wedi dod ac mi fydd gweithgareddau’r Cylch y Dysgwyr Cymraeg Derby yn ail ddechrau rŵan, felly mae'r cyfarfod wythnosol yn Nhŷ Cwrdd y Crynwyr, Strydd Sant Heledd, Derby yn ail dechrau ar fore Dydd Mawrth o hyn ymlaen. Ar ben hynny mi fydd Gweithdy Cymraeg yn Nhŷ Cwrdd y Crynwyr ar Ddydd Sadwrn bob Mis tan fis Mehefin. Mae'r Ysgol Undydd Cymraeg Derby yn digwydd ar Sadwrn 15 o Hydref. Hefyd mi fydd ambell daith Gerdded Cymraeg yn ardal y Peak.
Hefyd mi fydd Cyfarfod Bore Coffi 'Popeth yn Gymraeg' yn parhau'n Nottingham ar fore Dydd Gwener gyntaf pob mis. Mae'na groeso bob tro i ddarpur dysgwyr a Chymry Cymraeg alltud sy eisiau ein helpu ni.

Wythnos ym Mhenllyn

2011-08-20T02:00:00.000-07:00

Dw i newydd gyrraedd yn ôl ar ôl treulio 6 noson yn ardal Tudweiliog yn wersyllfa. Roedd y tywydd yn weddol dda ond yn oer dros nos ar wahân i Nos Mawrth a oedd yn wlyb ac yn wyntog!
Ces i'r cyfle i ymweld â nifer fawr o leoedd. Ar y Dydd Sul mi wnes i ddringo i ben Tre'r Ceiri sef hen Fryn Gaer Geltaidd enfawr. Mae 'na dai crwn ar ei ben ac roedd golygfa odidog ar draws Pen Llyn. Pnawn Sul gyrrais lawr i Nant Gwrtheyrn, doeddwn i ddim wedi bod yno ers 2008 a bellach mae'r lle wedi newid efo caffi mwy o faint, siop, amgueddfa fach a maes parcio newydd sbon. Mae'r ffordd i lawr yn fwy diogel rŵan efo rwystrau diogelwch i arbed chi rhag gyrru dros y diben ar ochr y ffordd!
Dydd Llun es i i ymweld â'm ffrindiau Colin ac Arabella ym Mhwllheli, ces i ginio blasus efo nhw ac wedyn taith cerdded ar hyd y traeth. Ond mae'n newyddion trist, hynny yw eu hen gi nhw (Tich) yn sâl iawn.
Ar y dydd Mawrth i ddechrau mi wnes i ymeld ag Eglwys Beuno Sant ym Mistyll, mae hi'n hen eglwys heb trydan neu pethau modern o gwbl, wedyn mi es i i hen dy Kate Roberts sef Cae'r Gors. Roedd hi'n amgueddfa ddiddorol dros ben efo ffilm dogfen am ei bywyd hi. Yn y prynhawn mi wnes i ymweld â'r amgueddfa llechi yn Llanberis, yn y noswaith wnes i weld machlud yr haul hyfryd dros y môr, ac roedd mynyddoedd Wicklow yn glir ar y gorwel.
Dydd Iau ro’n i'n gobeithio mynd a'm ffrind Marianne i fyny’r Wyddfa ar y trên, ond cawson ni siom pan gyrhaeddon ni i'r orsaf achos roedd pob sedd wedi bwcio am y diwrnod cyfan, felly aethon ni am ginio yn Llanberis cyn mynd mewn cwch rhwyfo ar y llyn. Roedd hi'n brofiad gwahnnol cael gweld yr Wyddfa o ganol Llyn padarn, wedyn aethon ni am dro i Gastell Dolbadarn, doeddwn i ddim wedi bod yno or blaen. Ar y dydd Iau ces i Chwibdaith o gwmpas Sir Fôn yn dechrau efo daith cerdded ar hyd rhan o Afon Menai ger y Sw Mor cyn mynd ymlaen i draeth Llanddwyn ger Niwbwrch, Es i ymlaen i'r Ynys i weld bythynnod y Peilotiaid. Nos Iau es i i Nefyn am lansiad llyfr ac i wrando ar ddarlith am Fenywod oedd yn berchennog Llongau yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg.
Dydd Gwener ar ôl wythnos flinedig des i adref yn falch o gael byw mewn tŷ unwaith eto!

Wythnos braf yn y Brifwyl

2011-08-08T02:43:00.000-07:00

Mi ges i wythnos braf draw yn Wrecsam yn yr Eisteddfod. Roeddwn i yno o ddydd Llun tan ddiwedd Dydd Gwener. Ces i wlydd o gerddoriaeth, corau, adrodd, ddramâu, llenyddiaeth, cyfarfodydd gwleidyddol a sgwrs ymhlith Cymry Cymraeg a dysgwyr ardal Wrecsam. Roedd gen i ran fach i'w chwarae hefyd, sef gwneud cyflwyniad ar y cyd efo Neil Wyn Jones ar brynhawn dydd Mercher am y rai sy'n dysgu'r Gymraeg y tu allan i Gymru. Daeth tuo 22 o bobl i'r digwyddiad.
Yn ystod yr wythnos mi es i i ddarlith yn y Babell llen am gerddi T H Parry Williams oedd yn ddiddorol iawn.
Wrth gwrs mae'r Eisteddfod yn rhoi'r cyfle i wario llawer iawn o bres ar lyfrau a pob math o beth Cymreig a Chymraeg a des i yn ôl efo llond bag o bethau i'w darllen. Roedd nifer enfawr o stondinau ar y maes efo gwybodaeth am gyrsiau, sefydliadau gwahanol a mudiadau gwleidyddol, cymdeithasol ac ieithyddol fel Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. Hefyd roedd nifer o brotestiadu'n digwydd dros yr wythnos. Daeth nifer o ddysgwyr Derby i'r maes ar y dydd Mercher gan gynnwys Clive, Allan, Ray ac ar y dydd Gwener daeth criw o Gymdeithas Cymry Nottingham sef Gwynne a'i Wraig Marilyn, ei fab Gareth a'i wraig, Howell a'i wraig. Mi wnes i gymryd y cyfle i ddosbarthu taflenni am ein gweithgareddau ni (sef Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby a Menter Iaith Lloegr ) o gwmpas Maes D. Roedd Maes D yn llawn bwrlwm cystadlu, sgyrsiau a stondinau. Roedd Maes D hefyd yn lle perffaith am baned a chael eistedd i lawr am orffwys ar ôl cerdded o amgylch yr Eisteddfod! Tra oeddwn ar y maes mi wnes i weld nifer fawr o hen ffrindiau o Gymru a hefyd nifer o ffrindiau ymhlith dysgwyr o rannau gwahanol o Gymru. Diolch i chi i gyd am y croeso twymgalon.

Parti Priodas Diemwnt

2011-07-18T03:43:00.000-07:00

Roedd hi’n amser i’w dathlu'r penwythnos yma. Roedd fy mrawd annwyl i wedi trefnu parti dros fy rhieni. Ar y 7ed o Orffennaf wnaethon nhw’n dathlu eu pen-blwydd priodas diemwnt, sef 60 o flynyddoedd gyda’i gilydd.
Felly aeth Marilyn a finnau draw i Swydd Caer i’r dafarn Nags Head, Haughton ger Tarporley. Roedd nifer fawr o’r teulu yno hefyd sef fy chwiorydd Mary ac Anne, gwr Mary Nigel a’u plant Sam, a Thomas (a’i gariad Emma) hefyd fy mrawd Peter ac Adrienne ei wraig o, Roedd Mam a thad yn mwynhau’r digwyddiad. Ar ôl cinio blasus yn y dafarn aethon ni nol i 6 Bridgedown ar gyfer champaign a chacen a sgwrs.
Yn y noswaith aeth Marilyn a fi draw i Holt Lodge, gwesty cyfoes ble oedden ni’n aros. Yn ôl y derbynnydd mae'r lle cyfan wedi cael ei bwcio gan y BBC ar gyfer wythnos y brifwyl.
Bore dydd Sul aethon ni i Wrecsam i chwilio am safle'r eisteddfod a’r pafiliwn pinc ond methiant oedd yr ymdrech. Wedyn wnaethon ni yrru dros Fwlch Gwyn i ddyffryn Clwyd ac i lawr i Ruthun. Yn Rhuthun mi wnes i ymweld â'r canolfan crefftau gan gynnwys siop Cefyn Burgess ( www.cefynburgess.com), mae o’n creu lluniau o gapeli’r ardal sef Rhos a’r pentrefi cyfagos. Oherwydd glaw trwm wnaethon ni adael Rhuthun heb gerdded o gwmpas canol y dref ond daethon ni’n ôl i Swydd Caer wrth deithio trwy ‘r Wyddgrug. Cawson ni dro o gwmpas canol y dref hon a hefyd y cyfle i edrych i mewn ffenestru’r siopau gwerthu Tŷ. Roedd hi’n pistyllio glaw yno hefyd felly ar ôl dipyn daethon ni yn ôl i Holt i brynu cwrw (Miws Piws Bragdy Porthmadog) yn siop canolfan garddio Hollis cyn galw i mewn i weld rhieni a’n teulu yn Tarporley cyn gyrru yn ôl i Belper. Penwythnos prysur a gwlyb, (diodydd a glaw gyda’i gilydd).

Breuddwydion Dwyieithog

2011-06-01T11:28:00.001-07:00

I rai ohonon ni sy'n dros ein hanner cant mae nifer o bethau yn dod i gof o dro i dro. Yn ddiweddar ces i freuddwyd am Westy, yma yn Lloegr efo taflen hysbysebu ddwyieithog. Yn fy mreuddwyd roedd y daflen yn disgrifio pob dim am y Gwesty bob yn ail yn y ddwy iaith, wrth gwrs does dim math o Westy fel'na yn Derby mewn gwirionedd, breuddwyd oedd hi, ond weithiau mae'na elfennau o'r hen iaith sy'n ymddangos ar yr ochr 'ma i Glawdd Offa.
Yn y papurau newyddion weithiau mae'na storiâu sy'n codi hwyl ar ben yr iaith. Er enghraifft ar ôl i mi newydd ddechrau dysgu'r iaith nôl yn 1998 roedd 'na hanesyn yn y Ashbourne Telegraph am gwmni trwsio ffordd oedd wedi ennill cytundeb i wneud gwaith ffordd rhwng Ashbourne a Belper. Roedd pencadlys y cwmni yn Swydd Caer ac oherwydd eu bod nhw'n gwneud gwaith ffyrdd dros y ffin roedd ganddyn nhw arwyddion ffyrdd dwyieithog, ond y tro yn y cynffon oedd y ffaith eu bod nhw'n defnyddio'r arwyddion ffordd dwyieithog yma yn Swydd Derby.
Maes arall yw dwyieithrwydd sy'n codi oherwydd dylanwad capeli ac eglwysi, e.e. yng Nghaer, pan o'n i'n ifanc roedd'na hen Gapel ger Maes Parcio'r farchnad Gwartheg, a hyd yn oed rŵan mae'na Eglwys Bresbyteraidd Cymraeg ger yr hen lyfrgell. Ac ar ben hynny mae gan St John's arwein-llyfr yn y Gymraeg.
Ar y donfedd darlledu mae S4C a BBC Radio Cymru ar gael ar draws y Dyrnes Unedig, ond nôl yn 60au, pan ddoedd dim digon o ddefnydd ddarlledu ar gael peth eitha’ cyffredin oedd gweld rhifyn o'r rhaglen Disg a Dawn ar ITV yma yn Lloegr!.
I fynd nôl at arwyddion ffyrdd mae hi'n beth braf cael gweld wrth groesi Pont Hafren yr arwydd 'Croeso i Loegr' ar yr ochr dwyreiniol, ond yn y gogledd wrth groesi'r ffin ar yr A55 does dim arwydd croeso yn y Gymraeg nac ar yr A483 neu wrth groesi'r ffin ger Holt. Mae'r Brifwyl yn dod i'r Wrecsam eleni felly beth am sgwennu i Gyngor Sir CWAC (Chester a West Cheshire) i ofyn am arwydd Croeso i Loegr, ond yn y Gymraeg!
Ac i fynd a'r pwnc dros y ffin i Gymru beth am sgwennu i'r llywodraeth yng Nghaerdydd i ofyn am wir ymrwymiad ddwyieithrwydd trwy newid iaith mewnol cynghorau lleol yn y fro Gymraeg i'r Gymraeg, fel yr hyn sy'n digwydd yng Ngwynedd, dyna freuddwyd dwyieithog go iawn, neu freuddwyd gwrach efallai.

Noson Lawen a Hawl i Holi o Nottingham

2011-05-18T10:39:00.000-07:00

Cawson ni benwythnos Cymreig a Chymraeg iawn yn Nottingham dros y Sul. Yn gyntaf ar Nos Sadwrn daeth tua 50 o bobl Nottingham, Derby a Loughborough ynghyd ar gyfer y Noson Lawen flynyddol efo Gymdeithas Cymry Nottingham. Wedyn ar y Nos Lun daeth BBC Radio Cymru draw i recordio rhifyn o'r rhaglen panel Hawl i Holi yng Ngholeg San Ioan ym Bramcote, roedd 50 o bobl yn y gynulleidfa, efo Dewi Llwyd yn cyflwyno a 4 o bobl ar y panel, sef Dafydd Iwan cyn Llywydd Plaid Cymru, Gareth Davies y gyn seren Rygbi, Sian Foster sy'n athrawes o ardal Coventry, a finnau ar ran Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby. Roedd hi'n dipyn o fraint cael bod ar y panel ond mi wnes i fywnhau'r profiad. Wnaeth nifer dda o Gymry Nottingham a Derby cyfrannu i'r sgwrs yn ystod y rhaglen, prosiect mawr nesa'r cylch yw trefnu'r sgol Undydd ym Mis Hydref ac wedyn Cyngerdd Côr.

Taith Cerdded Cymdeithas Edward Llwyd

2011-03-27T06:04:00.000-07:00

Mi ges i amser diddorol ar Ddydd Sadwrn yng nghwmni aelodau Cymdeithas Edward Llwyd. Roedd y daith Cerdded yn dechrau o'r Brookhouse y tu allan i Ddinbych ar Ffordd Rhuthun. Roedd yr wythnos gynt wedi bod yn braf iawn ac efallai dyna pam roedd 34 o bobl ar y daith. Rhaid dweud doeddwn i ddim yn gyfarwydd iawn efo'r ardal. Roedd y caeau i gyd yn edrych yn debyg ac efallai mai hynny yn esbonio pam aeth y grŵp ar goll yng nghanol y daith! Ond doedd dim ots, roedd y cwmni yn dda. Mi ges nifer o sgyrsiau, ac fel arfer mi wnes i gwrdd â sawl aelod dw i heb weld o'r blaen. Pan o’n i'n yn Ninbych cyn y daith mi wnes i fachu ar y cyfle i ymweld â siop Clwyd, sef y siop Cymraeg lleol er mwyn brynu ambell lyfr a chylchgrawn. Ar y ffordd adre mi wnes i yrru trwy Fwlch Gwyn ac i lawer i Wrecsam cyn croesi'r ffin ger Holt.

Gweithdy llwyddiannus

2011-03-19T06:56:00.000-07:00

Cafodd Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby Gweithdy Cymraeg llwyddiannus iawn ar fore Sadwrn 19 o Fawrth.
Daeth 16 o bobl at ei gilydd o dan diwtor Elin Merriman. Roedd rhai o'r grŵp wedi teithio'r holl ffordd o Stafford ac roedd aelod newydd arall wedi teithio o Clay Cross. Diolch yn fawr iawn i Bea Payne am ddod i'n helpu ni'r sesiwn yma, dyn ni'n gobeithio cael rhagor o siaradwyr Cymraeg iaith gyntaf ar gyfer sesiynau eraill y tymor yma. Hefyd croeso cynnes i'n aelodau newydd! Mi fydd y Gweithdy nesa ar ddydd Sadwrn 16 o Ebrill.
Mae'r Cylch Derby hefyd yn cydweithio efo cwmni cynhyrchu sy'n rhan o BBC Radio Cymru i geisio trefnu recordio rhifyn o raglen ar gyfer Radio Cymru, felly os ydych chi'n medru'r Gymraeg neu yn ddysgwyr brwd a rhugl cysylltwch â'n gwefan (http://www.derbywelshlearnerscircle.blogspot.com/ )

Defnydd Darllen 2011

2011-02-25T04:34:00.000-08:00

Pob blwyddyn yr ydw i'n gosod prosiect darllen i'm hunan, hynny yw darllen o leiaf un llyfr y mis boed yn Gymraeg neu Saesneg.
Wnes i lwyddo i gyrraedd y nod y llynedd fel dw i'n arfer gwneud. Roedd rhan mwyaf o'r llyfrau yn y Gymraeg efo ambell un yn yr iaith fain, y rhai Cymraeg oedd yn cynnwys Y Dyn Dŵad: Nefar in Ewrop gan Dafydd Huws, Crawiau gan Dewi Prysor, Rhywbeth bob Dydd gan Hafina Clwyd, Hiwmor Llafar Gwlad golg. Myrddin ap Dafydd, Llafnau gan Geraint Evans, Naw Mis gan Caryl Lewis, Er Budd Babis Ballybunion gan Harri Parri, Ar Drywydd y Duwiau gan Emlyn Gomer Roberts, Gwenddydd gan Jerry Hunter ac Annwyl Smotyn Bach gan Lleucu Roberts. Ar y cyfan wnes i fwynhau darllen y rhan mwyaf ohonyn nhw.
Eleni ers 'dolig dw i wedi darllen sawl peth. Mi wnes i ddechrau ym mis Ionawr efo 'Y Cawr o Rydcymerau' sef gofiant am D J Williams, roedd yr iaith tipyn bach mwy llenyddol na'r pethau dw i'n arfer darllen ond roedd hi'n werth yr ymdrech. Yna wnes i ddarllen Awr y Locustiaid gan Fflur Dafydd ac wedi hynny Lladd Duw nofel diweddarach Dewi Prysor. Mae hi'n nofel dywyll iawn er bod rhai cymeriad da ymhlith y drwg a threisgar. Wrth ddarllen Y Cawr o Rydcymerau sylwais i ar bryderon D J Williams am gynnwys defnydd gwleidyddol mewn nofelau, yn sicr yn Lladd Duw mae'na gryn dipyn o sylwebai gwleidyddol adain chwith yn dod o gegau'r cymeriadau. Tybed beth D J Williams yn meddwl am y nofel petai'r hen arwyr Cymraeg dal ar dir y byw? Mi wnes i fwynhau’r nofel a'r sylwebai gwleidyddol ond dw i ar y chwith yn nhermau gwleidyddol ond beth fydd ymateb bobl sy ddim. Wn i ddim.
Rŵan dw i'n darllen hen lyfr gan Islwyn Ffowc Elis sef Cyn Oeri'r Gwaed ac yn poeni fy mod i'n cyd-fynd a'i ddelwedd o'r Sais cyffredin fel mae o'n ysgrifennu yn y bennod Y Sais, mae'n debyg bod fy nghydwladwyr dim yn holi neu wrando digonol ac yn brolio ac yn siarad gormod. Mea maxima culpa.

Gweithdy Cymraeg Derby 19-2-11

2011-02-19T07:43:00.000-08:00

Cawson ni Weithdy llwyddiannus iawn yn Nhŷ Cwrdd Y Crynwyr y bore'ma. Roedd 'na griw o 11 ohonon ni gan gynnwys aelod newydd sef Caryl o Swydd Caerlŷr gynt o Borthaethwy, Sir Fon. Teithiau a gwyliau yng Nghymru oedd pwnc sgwrs y grŵp profiadol. Wnaeth pawb yn y grŵp adrodd profiadau teithio o gwmpas y Wlad gan ddefnyddio map. Ar y bwrdd arall dan arweinydd tiwtor Elin Meriman wnaeth grŵp y dechreuwyr chwarae gemau iaith ac wedyn dysgu deialog rhwng dau berson.
Mi fydd y gweithdy nesa yn cael ei gynnal ar ddydd Sadwrn 19 o Fawrth.

Taith cerdded yn y glaw

2011-02-14T01:10:00.000-08:00

Ces i amser braf yng nghwmni fy nghyfaill Colin wrth gerdded ar hyd Camlas Cromford o Orsaf Trên Whatstandwell hyd at dwnnel Camlas Cromford. Rhaid dweud roedd hi'n bwrw glaw yn gyson trwy'r daith ond diolch i gotiau glaw go dda roedden ni'n ddigon sych er gwaetha'r tywydd.
Roedd golwg llym ar y wlad sy heb ei deffro'n iawn eto ar ôl y gaeaf.
Doedd dim grifft i'w weld a doedd dim arwydd eto o'r perthi'n blaguro.
Roedd olion yr hen gamlas o ddiddordeb sef y pwll wrth ochr y twnnel lle'r oedd y cychod yn arfer cael ei droi o'i gwmpas. Hefyd roedd y twnnel yn ddiddorol, roedd 'na lwybr ceffyl trwy'r twnnel er mwyn i'r ceffylau tynnu'r hen gychod trwy'r bryn. Roedd golwg drwg ar un darn o'r wal y tu fewn i'r twnnel a dw i'n amau bod y twnnel yn troi yn beryglus, mae'na dwnnel arall ar y hen gamlas yma sy wedi hen dymchwel.
Ar ôl awr a hanner roeddwn hapus i fynd adre am baned a darn go drwchus o gacen sinsir, cyn ymlacio ar y soffa yn darllen 'Lladd Duw' gan Dewi Prysor, nofel cyn tywyll a thwnnel Camlas Cromford.

Trip bach sydyn i Gymru

2011-02-07T07:58:00.001-08:00

Mi gawson ni drip bach sydyn i Tarporley a Chymru'r penwythnos yma.
Roedd rhaid i ni deithio ar ôl iddi hi nosi oherwydd doeddwn i ddim yn gallu osgoi gweithio pnawn Dydd Gwener, ond er gwaetha hynny roedden ni wedi cyrraedd Tarporley erbyn hanner awr wedi saith. Roedd hi'n dipyn o daith oherwydd yr holl wynt a glaw. Beth bynnag roedd hi'n braf cael eistedd yn gynnes yn Nhŷ clyd fy rhieni.
Y bore wedyn ar ôl brecwast cynnar wnaethon ni bicio dros y ffin a'r afon Dyfrdwy i Holt. Yno yng Nghaffi Canolfan Garddio Bellis treulion ni dair awr yn sgwrsio efo rhai dysgwyr a Chymry Cymraeg yn y sesiwn Sadwrn Siarad misol.
Wedyn aeth M a fi draw i Wrecsam i Farchnad y Bobl er mwyn ymweld â Siop y Siswrn. Yr oeddwn i'n gobeithio gwneud mwy o siopa wedyn ond roedd hi'n bwrw go ddrwm, felly mi wnes i benderfynu troi am adref.
Ar y Sul, aethon ni am dro yn Tarporley, pentref braf. Roedd'na Sêl Cist Car dan do yn Neuadd y pentref ac mi wnes i brynu pump LP Cymraeg am bunt dyna chi gwerth arian.

Diwrnod i'r Brenin

2011-01-30T01:38:00.001-08:00

Cawson ni (Marilyn a finnau) ddiwrnod i'r brenin yn cerdded bryniau a dyffrynnoedd rhostir Swydd Caer ger Leek efo a'n gyfaill Colin. Mae'na ddarn o Swydd Caer, debyg o ran siâp i fraich, sy'n ymestyn i'r ucheldir Ardal y Peak dim yn bell o dafarn Y Gath a'r Ffidl uwchben Buxton, ac o fewn y darn o dir yma mae bryn Shuttingsloe yn sefyll.
Gadawon ni'r car mewn pentref bach o'r enw 'Wildboarclough' yn y dyffryn wrth droed Shuttingsloe' sy'n 1687 troedfeddi uwchben lefel y môr. Dyw hi ddim yn fryn enfawr ond mae hi'n sefyll ar ochr gorllewinol ucheldir ardal y peak, ac felly mae'r golygfeydd ar draws tir gwastad Swydd Caer yn drawiadol. Pan mae'r tywydd yn ddigon clir mae hi'n bosib gweld Moel Famau ar y gorwel a mynyddoedd eraill gogledd Ddwyrain Cymru. Yn anffodus doedd hi ddim digon clir ar Ddydd Sadwrn i weld Cymru ond wnaethon ni weld Jodrell Bank, y telesgop radio enwog ar y tir gwastad tu draw i Macclesfield.
Roedd hi'n waith caled cerdded i fynni’r bryn ond cawson ni seibiant ar y copa a digon o amser i gael paned a rhywbeth i fwyta. Roedd hi'n ddiwrnod oer iawn efo ia ar raeadr y nentydd a phyllau dwr a hyd yn oed pibonwy yn hongian oddi wrth blanhigion rhedyn oedd yn tyfu mewn mannau cysgodol. Wedyn aethon ni ymlaen ar draws rhostir mawnog i goedwig Macclesfield ac wedyn yn ôl lawr y cwm i'r man cychwyn. Wedyn wnaethon ni deithio'n ôl ar draws y Peak i siop llyfrau Scarthin yn Cromford ble cawson ni ginio bach hwyr, sef cawl cartrefol a bara cartrefol hyfryd. Diwrnod gwych.

Pererindod i Eglwys Lud

2011-01-23T01:59:00.000-08:00

Aeth Marilyn a fi am dro ddoe, sef Bore Dydd Sadwrn, draw i'r Roches, ger Leek er mwyn i ni ymweld ag Eglwys Lud. Dydy Eglwys Lud dim yn Eglwys go iawn ond yn nodwedd yn y dirwedd ger y Roaches. Hollt yn y tir yw Eglwys Lud, rhyw fath o dwll, sef ceunant neu hafn yn y tir, sy wedi cael ei achosi miloedd o flynyddoedd yn ôl , efallai gan ddaeargryn anferthol.

Ond y dyddiau yma, hollt dwfn yn y daer yw hi, tua dau gan lath o hyd a rhwng dwy lath a phump llath ar draws yn dibynnu ble yn union yr ydych chi'n sefyll o fewn yr 'Eglwys'. Mae'r ddwy ochr wedi gorchuddio gan fwsogl, rhedyn, a phlanhigion. Uwchben y cyfan mae coed yn tyfu. Yn y gaeaf mae'r golau yn cyrraedd gwaelod y twll, ond yn ystod yr haf efo dail ar y coed mae hi'n dywyll iawn.
Er mwyn cyrraedd Eglwys Lud roedd rhaid i ni yrru ar hyd lôn gul cefn gwlad er mwyn cyrraedd Roach End. Wedyn wnaethon ni dechrau cerdded ar hyd rhostir ble oedd gwynt main o'r gogledd ddwyrain yn chwythu. Roedd hi'n sych ond yn oer efo niwl trwchus yn cuddio Swydd Caer a Chymru. I'r Gogledd roedd un o dyrau amddiffyniad rhyfel niwclear yn sefyll yng nghanol y niwl yn edrych fel Twr y Dewin Sauron o'r stori Arglwydd y Modrwyau gan Tolkein. Yn aml yn y gorffennol dw i wedi bod yn gallu gweld mynyddoedd Gogledd Ddwyrain Cymru o'r Roaches, Moel Famau er enghraifft, ond ar fore Sadwrn dim ond niwl a chymyl is oedd o fewn golwg. Ar ôl cerdded ar hyn y crib mae rhaid i chi droi i'r dwyrain a disgyn i lawr allt i mewn i goedwig a dilyn llwybr mwdlyd cyn cyrraedd mynediad i'r 'Eglwys'. Wrth i ni ddisgyn i lawr y grisiau roeddwn weld pibonwy uwch ein pennau ar y creigiau a phlanhigion. Yn ôl y sôn roedd 'Eglwys' Lud yn cael ei defnyddio yn y 17eg a 18fed canrif gan yr anghydffurfwyr cynnar er mwyn addoli cyn iddyn nhw gael addoli yn gyfreithlon. Doedd neb yn addoli yno ar ddydd Sadwrn!
Ar ôl ymweld â'r 'Eglwys' cerddon ni'n ôl i'r car ac wedyn i gaffi lleol am ginio poeth i gynhesu ar ôl oerfel y bore!

Gweithgareddau'r penwythnos

2011-01-16T03:49:00.000-08:00

Mi ges i benwythnos eitha' da'r penwythnos yma. Ar nos Wener wnaethon ni ymlacio o blaen y teledu i wylio'r ffilm Avatar. Rhaid dweud bod y plot yn debyg i nofel ffuglen gwyddoniaeth 'The Word for world is Forest' gan Ursula Leguin. Hefyd roedd rhai elfennau yn atgoffa fi o ffilmiau megis 'Apocalyps Nawr' a 'Dances with Wolves'. Ar y cyfan roedd hi'n adloniant da ond dim yn ffilm efo ystyr dyfwn iawn.
Ar Fore Sadwrn cawson y cyntaf o'r gweithdy Cymraeg Derby eleni. Roedd 11 o bobl yno gan gynnwys tiwtor Elin Merriman. Mae'n debyg bod digon o alw am weithdy o'r fath, o leiaf unwaith y Mis.
Yn ystod y prynhawn mi wnes i ddefnyddio'r We a safle we Cymdeithas Yr Iaith Gymraeg i wrando yn fyw i Gyfarfod y Gymdeithas ym Mhlanau Ffestiniog yn erbyn cwtogiadau'r Llywodraeth, roedd 4 o bobl yn siarad ar y llwyfan a wnaeth plant o ysgol leol yn canu. Roedd hi'n ddiddorol cael gweld rhywbeth mor gymdeithasol yn fyw ar y we o Gymru.
Gyda'r Nos aeth Marilyn a fi draw i Gaffi Siop Llyfrau Scarthin yn Cromford er mwyn gwrando ar sgwrs gan Evan Rutherford mewn digwyddiad achlysurol o'r enw Cafe Philosophique. Mae'r rhain wedi dod o Ffrainc yn wreiddiol, yn y bôn maen nhw'n 'seminar' ble mae rhywun yn trafod pwnc i nifer bach o bobl, ac wedyn cael trafodaeth, diodydd a bwyd. Heno dyn ni'n gobeithio mynd i sesiwn alawon gwerin yn Nhafarn 'Y Cliff' yng Nghrich.

Wythnos o ddathlu Nadoligaidd

2010-12-13T00:02:00.000-08:00

Cafodd dysgwyr yr hen iaith yn ardal Derby a Nottingham sawl cyfle'r wythnos yma i ddefnyddio eu Cymraeg nhw.
Ar nos Iau 9fed o Ragfyr cafodd dysgwyr Belper Parti 'Dolig efo diodydd, bwyd Nadoligaidd (diolch Glen!) a sesiwn dysgu caneuon gwerin a charolau Cymraeg a Chymreig. Ar fore dydd Sadwrn y 10fed o Ragfyr cynhaliwyd Gweithdy Cymraeg Derby olaf 2010, ond roedd hi'n Weithdy da efo 10 o bobl yn bresennol, unwaith eto cafodd sawl carol ei ganu yn ystod y sesiwn olaf. Mi fydd Gweithdy cyntaf 2011 ar fore Dydd Sadwrn 15 o Ionawr, mae'r manylion ar safle Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby (gwelir www.derbywelshlearnerscircle.blogspot.com ).
Uchel bwnt yr wythnos heb amheuaf oedd Gwasanaeth Carolau Dwyieithog Cymdeithas Cymry Nottingham ar bnawn Sul 12fed o Ragfyr. Roedd hi'n braf gweld wynebau cyfarwydd ag wynebau newydd yno (Croeso i Catrin a hefyd i Jenny Ireland a'i mam.).

Cawson ni wledd o ganu, yn enwedig ymdrechion 'Parti Gwawr' ac wedyn cawson ni wledd o ddanteithion Nadolig. Nadolig Llawen i bawb!

Gwyn eu byd

2010-11-27T03:03:00.000-08:00

Mi ges i dipyn o fraw'r bore'ma pan ddeffrais i tua phump o'r gloch. Roedd hi'n anarferol o lachar. Wrth edrych trwy’r ffenest roedd y rheswm digon amlwg, sef mantell drwchus (4 - 5 modfedd) o eira. Felly ar ôl codi am hanner awr wedi saith dyma fi yn ysgubo'r eira oddi wrth y llwybr i'n tŷ ni er mwyn arbed Marilyn a finnau rhag syrthio wrth fynd a dod, heb son am y dyn post. Dw i'n alaru bod y gaeaf wedi dechrau mor gynnar eleni. Mae’r Gwanwyn yn edrych yn bell i fwrdd.

Ymarfer corff ac ymarfer iaith

2010-11-07T23:59:00.000-08:00

Mi ges i ddechreuad pleserus iawn i'r penwythnos. Ar fore dydd Gwener es i draw i Nottingham er mwyn ymuno a Chymry Nottingham yn y Bore Coffi popeth yn Gymraeg misol yn Nhŷ Howell Price yn West Bridgford. Daeth 16 o bobl at ei gilydd am bron iawn dwy awr o sgwrs, te, coffi a phica maen! Roedd hi'n braf iawn cael gweld Viv Harris yn mynychu'r bore am awr gron! Mae gan Gymdeithas Nottingham rhaglen lawn y tymer yma efo amrywiaeth o siaradwyr, gwasanaethau Capel, gwasanaeth carol dwyieithog ym Mis Rhagfyr a Noson Lawen ar ddiwedd tymer 2010-2011 ym Mis Mai. Gwelir www.devamedia.co.uk/cymdeithas/nottingham am fanylion llawn. Yr ydw i'n edrych ymlaen at y cyfarfod nesa yn arw.
Ar ôl y cyfarfod mi wnes i deithio draw i Swydd Caer am y penwythnos. Ro’n i'n aros yn Tarporley gyda fy rhieni. Ces i gip ar randir fy nhad. Eleni wnaeth o wedi codi tŷ gwydr 'newydd' ar y rhandir gan ddefnyddio hen ddrysau!
Ar y Sadwrn es i draw i Gaerwys er mwyn cymryd rhan yn daith Cerdded Cymdeithas Edward Lloyd o amgylch Caerwys. Roedd hi'n bwrw glaw yn drwm pan gyrhaeddais pan cilio gwnaeth y glaw a chawson ni ddim glaw yn ystod y daith cerdded. Cafodd y daith ei arwain gan Harri Hughes. Cawson ni sawl ffaith ddiddorol am yr hen dref a'r ardal. Roedd y cwmni yn gyfeillgar ac mi ges i sawl sgwrs ddiddorol efo'r aelodau. Roedd tirwedd yr ardal yn dlws tu hwnt efo lliwiau hydref ym mhobman. Mi ddylai unrhyw ddysgwr profiadol meddwl am ymuno a'r gymdeithas ar eu teithiau. Mae gan y gymdeithas safle we ( Gwelir www.cymdeithasedwardllwyd.org.uk/tud/clwyd.htm ) ble mae hi'n bosib gweld rhaglen y gymdeithas. Mae'r Gymdeithas yn cynnal 3 cangen ar draws Cymru felly dyw hi ddim rhyw bell ar gyfer y rhan mwyaf ohonon ni, hyd yn oed y rhai fel fi, sy'n byw dros y ffin yn Lloegr. Ymarfer corff ac ymarfer iaith ar yr un pryd! Gwych!!

Cymru fach tu draw i Loegr

2010-10-29T09:28:00.000-07:00

Mae'r 'Pethau' yn mynd o nerth i nerth yma yng nghanolbarth Lloegr ar hyn o bryd. Hynny yw mai gyda ni 5 o grwpiau gwahanol sy'n cynnal gweithgareddau, sesiynau ymarfer neu wersi Cymraeg, sef Bore Coffi misol Cymdeithas Cymry Nottingham ( gwelir http://www.devamedia.co.uk/cymdeithas/nottingham/ ), cyfarfod wythnosol Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby ( gwelir http://derbywelshlearnerscircle.blogspot.com/ ) yn Nhŷ Cwrdd y Crynwyr ar fore Dydd Mawrth, Gweithdy misol Cymraeg Derby, Dosbarth Cymraeg pythefnosol Belper sy'n cyfarfod yn yr hen Ysgol Gramadeg Herbert Strutt, ( ar un adeg yn y 50au roedd awdur ac academydd Roland Mathias yn brifathro i'r ysgol) a'r gwersi brifet efo Elin Heron. Ar ben hynny mae'na wasanaeth Capel Cymraeg yn rheolaidd yn Nottingham a Derby ( gwelir http://www.derby.synodcymru.org/ ) a hyd yn oed Côr Delyn dan athrawes delyn Helen-Elizabeth Naylor,( gwelir http://www.thelittlewelshshop.co.uk/ ). Y peth ydy nid yr un bobl sy'n mynd i'r digwyddiadau yma ond pobl wahanol ar y mwyaf. Hir oes i'r Gymraeg a'r Cymry Cymraeg ar wasgar!

Ysgol Undydd Cymraeg Derby 2010

2010-10-04T01:02:00.000-07:00

Daeth dros 30 o bobl at ei gilydd ar gyfer yr Ysgol Cymraeg Undydd Derby blynyddol sy wedi cael ei gynnal am y 6ed tro eleni yng Nghanolfan Cymunedol Chester Green, Derby. Roedd rhai o'r gwirfoddolwyr wedi teithio o bell fel Brian James o Gaerdydd a'i fab Aled o ardal Solihull. Wnaeth Brian arwain sesiwn arbennig o dda i'r dosbarth profiadol o dan y testun 'Yma o hyd'. Ar ran y myfyrwyr roedd y rhan mwyaf o'r ardal leol sef Derby, Sheffield, Birmingham a threfi arall y rhanbarth ond roedd'na un o Gymru sef Ro Ralph o Wrecsam.
Cawson gymorth helaeth gan Gymry Nottingham efo 3 o'r sesiynau i'r dosbarth Profiadol dan arweiniad aelodau Cymdeithas Cymry Nottingham. Diolch i Beti Potter, Howell Price a Gwynne Davies. Diolch hefyd i'r tiwtor lleol Elin Merriman ac Eileen Walker o Keighley.
Wnaeth Criw'r Gegin gweithio yn galed trwy’r dydd i ddarparu diodydd a chinio blasus. Diolch i Morfydd Benyon , Marilyn Simcock, Brian a Shirley Foster am eu gwaith.
Yr ydyn ni'n mynd ymlaen efo rhaglen lawn o weithgareddau i'r Gylch Dysgwyr Cymraeg Derby ar gyfer 2010-2011. Mi fydd y cyfarfod wythnosol yn Derby yn parhau ond yr ydyn ni'n dechrau rhaglen fisol o Weithdai Cymraeg ar fore Sadwrn 20 o Dachwedd a hefyd mi fydd ambell daith Cerdded yn cael ei drefnu. Hoffwn ddiolch i bawb sy wedi cyfranni at lwyddiant mawr Yr Ysgol Undydd eleni ac yr ydyn ni'n ffyddlon mi fydd Ysgol Undydd arall blwyddyn nesa.

Taith Cerdded Cymraeg yn yr Arboretum Coffadwriaethol Genedlaethol

2010-09-20T02:22:00.000-07:00

Cawson ni diwrnod i'r brenin ar ddydd Sadwrn diweddaf. Aeth Marilyn a fi draw i Alfrewas ger Lichfield i'r Arboretum Coffadwriaethol Genedlaethol (National Memorial Arboretum) ar gyfer Taith Cerdded Cymraeg SSIW. Roedd dim ond tri ohonon ni yno. (fi, Marilyn ac Ian o Solihull) ond yr ydyn ni'n mynd i drefnu taith cerdded bob tymor o'r hyn ymlaen, Mi fydd yr un nesa ym Mis Chwefror gobeithio.
Roedd y Parc yn fawr ac roedd hi'n bosib gweld nifer o bethau gwahanol. Roedd y brif Gofgolofn yn eithaf trist, nid yn unig herwydd y nifer fawr o enwau arno, sef pob un aelod o'r lluoedd arfog sy wedi cael eu lladd ers y ail ryfel byd, ond hefyd oherwydd y mur enfawr le does dim enwau eto. Ond mae'na ddigon o le i gannoedd o enwau. Tristwch mawr fod dynoliaeth yn dal wrthi yn rhyfela bob muned o bob dydd trwy’r flwyddyn. A oes heddwch? Nag oes.
Ar ran y sgwrs roedd hi'n braf cwrdd ag Ian, sy'n siarad Cymraeg hynod o dda. Gobeithio tro nesa yr ydyn ni'n cael Taith cerdded Cymraeg mi fydden ni'n gallu tynnu mwy o ddysgwyr a Chymry Cymraeg at ei gilydd. Yn awr dan ni'n edrych ymlaen at ein hysgol Cymraeg Undydd Derby blynyddol, mi fydd digon o gyfle yno i wrando a siarad iaith y nefoedd. Gawn ni weld os ydyn ni'n gallu cymreigio Derby a'r canolbarth.

Wirksworth, Eglwys Santes y Forwyn Fair a'r Ffair Gweldig Chatsworth

2010-09-06T05:37:00.000-07:00

Mi gafodd y wraig (Marilyn) a finnau penwythnos prysur y penwythnos yma. Aethon ni am dro o gwmpas Alport Height cyn mynd i Wirksworth am ginio bach sydyn, sef cawl cennin a thatws mewn caffi cartrefol y tu ôl i Faes y Farchnad. Mae Wirksworth yn dref marchnad hanesyddol. Yn y hen amser roedd cryn dipyn o bres yn dod i'r dref oherwydd y diwydiant plwm efo nifer o byllau plwm o amgylch y dref.
Mae'r eglwys yn y dref dipyn o faint, sef Eglwys Santes y Forwyn Fair. Mae'na sawl peth diddorol yno. Mae'r eglwys yn sefyll o fewn darn o dir sy'n eithaf crwn. Oes arwyddocâd i hynny? Hefyd mae'na olion o sawl arch carreg o gwmpas y hen fynwent. Y tu fewn i'r eglwys mae'na hen gaead i arch carreg. Mae'r caead wedi cerfio efo delweddau o'r 8fed canrif. Yn fuan ar ôl i'r Frenhiniaeth Mercia cael ei dro i Gristnogaeth mae'n debyg.

Wrth fynedfa'r eglwys roedd stondin bach efo taflenni mewn sawl iaith dramor a oedd yn son am hanes y lle. Roeddwn synnu i weld fersiwn Cymraeg yno hefyd.
Ar y Sul aethon ni a Brian (tad Marilyn) a Shirley (chwaer Marilyn) i weld Gŵyl Wledig Chatsworth. Mae hi'n sioe go fawr a dw i'n sicr bod dros 10,000 o bobl wedi bod yn bresennol. Roedd pob math o bethau, bandiau Pibau Albanaidd, marchogaeth Ceffylau, cystadlaethau Cŵn, treialon cŵn defaid, tanio drylliau, saethau bwy a saeth, pebyll crefftau a phebyll bwyd. Mi ges i sgwrs fer efo dyn o Sir Fôn a oedd yn gweithio ar stondin Tofac, ac roedd sawl cwmni bwyd arall o Gymru.
Roedd y tywydd yn gynnes heb ddifferyn o law, diolch byth. Felly ar ôl diwrnod hir 'ar y maes' wnaethon ni droi am adref tua hanner awr wedi chwech i dreulio gweddill y noswaith ar y ffôn efo William o Lundain a Ro o Wrecsam.

Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Mis Medi

2010-09-03T11:58:00.000-07:00

Cynhaliwyd Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Mis Medi yn Nhŷ Gwynne a Marilyn Davies yn Bramcote. Ond y tro'ma, Caryn, eu merch yng nghyfraith, oedd y lletywraig. Roedd Gwynne a Marilyn yn absennol oherwydd roedden nhw'n aros draw yn ardal Trefdraeth, Sir Benfro. Cawson ni'r wledd arferol a digonedd o goffi a the er mwyn cynnal y sgwrs!
Daeth 11 o bobl i'r digwyddiad ond roedd Siriol yn absennol hefyd oherwydd salwch. Mae'r pawb yn y cyfarfod eisiau gwellhad cyflym i Siriol. Doedd Viv Harris dim yno chwaith, gobeithio mi fydden ni'n gweld pawb y tro nesa.

Yr Wythnos a'r rhaglen Taro Post

2010-08-25T05:07:00.000-07:00

Yn ddiweddar, ar safle we SSIW (Say Something in Welsh), daeth hi'n gyhoeddus bod y BBC wedi penderfynu’n dawel bach, yn nôl ym Mis Mawrth, i ddod a'r rhaglen newyddion i ddysgwyr, sef Yr Wythnos, i ben. Felly ni fydd cyfres newydd ar ôl cyfnod yr haf.

Mi wnes i sgwennu at y BBC i gwyno ac mi ges i ymateb digon tila'n beio diffyg arian.

Ar un adeg roedd'na nifer o raglenni’n unionsyth i ddysgwyr ar S4C, raglenni fel Welsh in a Week, Cariad at yr iaith, Talking Welsh, sef opera sebon i ddysgwyr. Fesul un maen nhw i gyd wedi mynd. Rŵan yr olaf un, Yr Wythnos, wedi mynd hefyd. Mae'r BBC ac S4C yn darparu rhai pethau i ddysgwyr ar y we, ond dydy hynny dim yn ddigon dda. Mae'na nifer o ardaloedd yng Nghymru ble mae'r gwasanaeth band-llydan (broadband) yn wael iawn. Felly wnes i gwyno am benderfyniad y BBC ar Focs Sebon Taro Post ar ddydd Mercher. ( Gwelir http://www.bbc.co.uk/iplayer/cy/episode/b00tj4m8/Taror_Post_25_08_2010/ ) Gobeithio cawn ni ymateb oddi wrth ddysgwyr eraill, mae hi'n gam gwag gan y BBC!

Gwyl Tegeingl 2010

2010-08-22T10:25:00.000-07:00

Yr ydw i newydd ddod yn ôl ar ôl penwythnos gwych draw yn Yr Wyddgrug. Mi wnaeth Marilyn a finnau teithio draw i Tarporley ar fore Dydd Gwener cyn mynd ymlaen at Glwb Rygbi'r Wyddgrug gyda'r nos, ble roedd Gŵyl Tegeingl yn cael ei gynnal am y trydydd tro.
Yr oedd Gwibdaith Hen Fran yn perfformio yno ar y Nos Wener, yn dechrau efo perfformiad yn y bar cyn symud draw i'r brif pafilwn. Rhaid dweud ei bod nhw'n fendigedig! Roedd hi'n hwyr iawn, ar ôl hanner nos cyn i ni gyrraedd yn ôl i Tarporley.
Ar y dydd Sadwrn aethon ni draw i ganol y dref i ddechrau. Wnaeth Marilyn mwynhau crwydro'r Farchnad a'r strydoedd. Wedyn nol i'r Clwb Rygbi'r Wyddgrug ar gyfer diwrnod llawn adloniant a gweithgareddau. Yn ystod y prynhawn mi wnes i weld Cath Aran o Flaenau ffestiniog yn adrodd Storiâu, wedyn wnaethon ni i weld Twm Morys yn perfformio efo'r grwp Bob Delyn a'r Ebillion, a hefyd y grwp Mabon yn y Prif Bafiliwn. Yn y noswaith roedd Les Barker yn cystadlu yn Y Stomp ac yn syndod mawr i mi, ac efallai i Les hefyd, wnaeth o ennill! Llongyfarchiadau Les!
Ar ôl y stomp mi es i draw i wylio y grwp Mabon yn gwneud eu prif berfformiad a rhaid i ni ddweud roedd Mabon yn arbennig o dda. Wnaethon ni brynu CD! Ar ôl Mabon roedd'na Dwmpath efo cerddorion lleol, tua 20 ohonyn nhw, ar y llwyfan ac roedd y dawnsio yn wallgo’!
Diolch yn fawr i bawb ar Bwyllgor Gŵyl Tegeingl mi fydden ni'n dod yn ôl eto, dw i addo!

Ffair Periannau Ager Cromford ac Eisteddfod Glyn Ebwy 2010

2010-08-07T06:29:00.000-07:00

Dw i wedi cael wythnos braf iawn.
Y penwythnos diweddaf aethon ni (Marilyn a Brian, sef tad Marilyn) i ymweld â sioe peirannau Ager Cromford. Roedd blas mwg glo ar y gwynt wrth i ni gerdded y maes. Cawson wledd o brofiadau diddorol ac ar ben hynny roedd y tywydd yn braf.
Wedyn ar y Sul wnes i yrru i lawr yr A38, M42, M5 ac M40 i gyrraedd Eisteddfod 2010 yng Nglyn Ebwy.
Roedd trefniadau parcio yn drysu ac mi ges i dipyn o daith trwy Abertyleri cyn i mi gyrraedd Maes parcio wrth ochr y Brifwyl.
Mi ges i bnawn da yn crwydro’r maes yn siarad â phobl, ymweld â stondinau a rhoi posteri am y cyfarfod ‘Dysgu’r Gymraeg yn Lloegr’ Dydd Mercher Maes D o gwmpas y Maes. Roedd torf enfawr ar y Maes 25,000 o bobl yn ôl y newyddion BBC Radio Cymru.
Wedyn es i draw i’r Fenni i’n Llety. Llety o safon ar ran y stafelloedd a bwyd, ond roedd agwedd gwael gan y lletywraig . Bob bore dros amser brecwast wnaeth i drio stopio 3 o Gymry (a finnau) oedd yn aros yno rhag siarad Cymraeg. ‘Siaradwch Saesneg’ meddai hi. Ond wnaethon ni barhau i siarad Iaith y nefoedd!
Dydd Llun mi welais fy nghyfaill o Lundain, sef William Thomas, gynt o Flaenau. Bob Blwyddyn mae William yn eistedd am yr wythnos mewn sedd o blaen bwrdd y Beirniad yn y Pafiliwn. Wedyn mi wnes i weld Myrddin Ap Dafydd yn trafod ‘Cyflwyniad i’r Gynghanedd’ ym Maes D a hefyd mi wnes i gwrdd â Gareth Thomas o Basingstoke, sy wedi bod yn cydweithio gyda fi i’w greu’r Cyflwyniad Dydd Mercher.
Roedd Les Barker a Siôn Aled o Wrecsam yn y sesiwn. Does gen i ddim gobaith ‘sgwennu englynion ar hyn o bryd ond gawn ni weld. Pwy a ŵyr, efallai mi fydd rhywun o Loegr yn ennill y Gadair?
Dydd Mawrth penderfynais weld dipyn bach o bethau diwylliannol, felly es i i’r Pafiliwn Pinc i wrando ar Lefaru Unigol 12-16, wedyn y gystadleuaeth ‘Grŵp offerynnol neu Offerynnol a lleisiol’. Roedd 6 o rwpia yn cystadlu gan gynnwys Telynau Cwm Derwent o Swydd Derby.
Wedyn mi es i i’r Babell Len i wrando ar Alan James yn trafod Gwenynen Gwent, sef dylanwad yr Arglwyddes Llanofer ar gasglwyr alawon a chaneuon Gwerin yn ystod yr 1840au.
Ar ôl cymaint o ddiwylliant uchel ael roedd rhaid i mi fynd am baned ar Faes D, Roedd Gwynne Davies ac Eileen Walker o Bradford yno a hefyd ffrindiau o Gymru fel Malcolm o Gwm Caer a Neil o Gaerdydd.
Pan o’n i yno mi wnes i recordio cyfweliad efo radio Cymru ar gyfer y sesiwn (Dysgu’r Gymraeg yn Lloegr) dydd Mercher.
Gyda’r nos mi es i i gyfarfod Gwylwyr S4C ar Stondin S4C roedd tua 80 o bobl yno. Roedd Penarth dros dro S4C yno, cadeirydd S4C a digon o bobl fel Angharad Mair ymhlith y gynulleidfa. Roeddwn i ddigon hy i wneud sylw pan roedd gyfle i gynulleidfa cyfrannu i’r traddodiad. Mi wnes i ofyn iddyn nhw i beidio anghofio anghenion Cymry alltud a hefyd anghenion dysgwyr. Ar ôl i mi siarad mi wnes i deimlo bron iawn yn sâl, roeddwn i mor nerfus.
Y diwrnod wedyn, Dydd Mercher mi wnes i glywed fy hunan yn siarad ar y radio, profiad od iawn. Roeddwn i’n teimlo yn nerfus iawn am y cyflwyniad, ond yn y pen draw aeth popeth yn iawn, roedd Gareth Thomas yn wych. Roedd tua 30 -35 o bobl gan gynnwyd tiwtoriaid o Lundain, Basingstoke, Birmingham, Bradford a Slough.
Wedyn es i draw i Dderbyniad Undeb Cymru a’r byd. Mi wnes i orffen y prynhawn efo William yn y Pafiliwn yn gwylio Seremoni'r Fedal Rhyddiaith, Enillodd y Fedal gan yr Athro Jerry Hunter o Brifysgol Bangor (cynt o Cincinatti, UDA) .
Dydd Iau
Mi wnes i grwydro’r Maes yn casglu defnydd ar gyfer ein hysgol Cymraeg ni ym Mis Hydref. Roedd Joella Price o Nottingham (Gynt o Borth Talbot) yn gweithio'n galed yn dosbarthu taflenni Meas D.

Hefyd es i i wrando ar Stori’r Dydd yn y Pabell Len cyn mynd I’r Pafiliwn i weld cystadlaethau'r Tenororiad, a chorau merched.
Mi wnes i orffen y prynhawn efo Joella yn gwrando ar Gôr Meibion y Cwm, sef Côr Meibion lleol. Roedd y rhaglen yn gynnwys hen ganeuon a hymenau traddodiadol fel Gwahoddiad, Myfanwy, Calon Lan ac ati.
Dydd Gwener oedd fy niwrnod olaf, ac mi wnes i dreulio’r amser yn cerdded o gwmpas y Maes yn cwrdd â ffrindiau a hefyd mi wnes i weld dipyn o gystadlaethau Cerdd Dant yn y Pafiliwn Pinc.
Mi wnes i adael y Maes am 5.30 ac erbyn 6.00 roeddwn yrru tuag at Derby. Roedd y siwrne yn hir, ond mae gen i atgofion melys o’r Eisteddfod. Blwyddyn nesa Wrecsam!

Dawnsio yn yr haul

2010-06-26T10:59:00.000-07:00

Cawson ni, sef Marilyn a finnau, diwrnod bendigedig yn Bakewell heddiw. Roedd hi'n 'Diwrnod Dawns Bakewell' ac roedd'na wledd o gymdeithasau a chlybiau dawns yno, rhai o dramor.
Wnaethon ni gyrraedd Bakewell am hanner dydd ac roedd 'Black Pig Border Morris' yn perfformio wrth ochr yr afon. Roedd ganddyn nhw fand o gerddorion lliwgar a thalentog ac roedd eu fersiwn cyfoes nhw o ddawns Morris yn dra gwahanol. Wedyn welon ni grŵp o'r enw '400 Roses', sef grŵp o fenywod a oedd yn gwneud dawns bola ond yn cyfuno traddodiad dawns bola efo dawns gwerin o Loegr. Roedden nhw'n wych.
Ar ôl cinio blasus aethon ni i dreulio'r prynhawn o dan gysgod y coed yn gerddi Glan yr afon yn gwylio dawns Tango efo bobl o dras Argentaidd, dawnsfeydd Affricanaidd s grŵp oedd yn perfformio dawns Wyddelig.
Roedd Bakewell yn llawn dop efo cannoedd o bobl ond roedd yr awyrgylch yn gyfeillgar a hamddenol. Mi fydden ni'n mynd yn ôl yn 2011 yn bendant!

Cerddoriaeth, Alawon Gwerin a chwrw yn yr haul.

2010-06-21T05:08:00.000-07:00

Cynhaliwyd Diwrnod Cerddoriaeth Gerddi Lea ar Ddydd Sul y penwythnos yma. Roedd nifer fawr o berfformwyr gwahanol yn mwynhau'r amgylchedd hyfryd Gerddi Rodendrom Lea ger Cromford. Gwelir http://leagarden.co.uk
Roedd hi'n gyfle gwych i Marilyn a finnau gydag ein ffrindiau Ed ac Elin i 'jamio' yn yr haul.
Mae hi'n le hudolus efo golygfeydd gwych ar draws dyffryn Afon Derwent.

Hwyl yn y ffair

2010-06-12T10:39:00.000-07:00

Cawson ddiwrnod braf heddiw. Wnaethon ni cychwyn efo ymweliad a Marchnad y Ffermwyr yn Belper. Roedd digon o ddewis o bethau blasus fel cacennau, siocled, llysiau tymhorol, mefus cyntaf yr haf. Mi wnes i brynu mintys oren i blannu yn yr ardd cefn, a mefus i fwyta i'm swper heno.
Ar ôl hanner dydd aeth Marilyn a finnau i ymweld â'r Ffair Peiriannau Ager Belper. Wnaethon ni fynd a Colin ein ffrind a chawson ni amser braf yn crwydro'r stondinau, y cylch arddangos ac edrych at y hen bethau oedd yn cael eu harddangos.

Roedd sawl mil o bobl ar y maes. Roedd'na safle ffair draddodiadol efo stondin saethu, reid ceffylau pren, ceir dogems, candi-fflos a phethau melys. Hefyd, diolch byth roedd'na babell Cwrw go iawn. Wnaeth y crwydro o dan yr haul poeth codi dipyn o syched arnon ni. Roedd nifer fawr o hen geir, hen dractorau gan gynnwys ambell Fergie Bach a hyd yn oed darparwyr Bwyd o Gymru. Mae'n anodd osgoi'r Cymry mae'n debyg hyd yn oed yn Lloegr!

Glaw yn Lichfield

2010-05-30T07:56:00.000-07:00

Mi aethon ni draw i Lichfield bore Dydd Sadwrn i ymweld â'n ffrind, Vicky. Mae'r canol Lichfield yn lle hefryd, hen strydoedd o amgylch yr Eglwys Gadeiriol canol oesoedd. Mae'na ddewis eang o dai bwyta a nifer o siop Caffi. Hefyd mae'na siop llyfrau ail law ac eraill newydd sbon. Dw i ddim yn credu bod unrhyw le yn war oes does dim siop llyfrau yno! Beth bynnag roedd hi'n fore glawog ac yr oedden ni'n symud o gaffi i gaffi ac o siop i siop. Cyn cael cinio mewn Tŷ bwyta ger y gadeirlan.
Mae'r ystyr gwreiddiol Lichfield yn mynd yn ôl i'r iaith Brythoneg (Gwelir http://www.genuki.org.uk/big/eng/DBY/NamesPersonal/Litchfield.html )Yn ôl yr hanes roedd Lichfield o dan warchae yn ystod rhyfel cartref 1642-1648. Ond i'r Cymry mae'na gysylltiad hen iawn i'r Eglwys Gadeiriol, sef llyfr Efengyl Lichfield. Cafodd Efengyl Lichfield ei greu yn yr un arddull Celtiaid fel llyfr Kells yn yr 8fed canrif ond mae hi wedi bod yn Lichfield ers y 11eg canrif. Cyn hynny mae'n debyg treiliodd y llyfr amser yng Nghymru yn Eglwys blwyf Llandeilo Fawr (gwelir www.llandeilofawr.org.uk/gosp.htm ). Mae'r Efengyl yn bwysig oherwydd mae'na enghraifft o lawysgrifen gynharach yr iaith Gymraeg ar gyrion tudalennau’r llyfr. Bellach mae'na gopi digidol o'r Efengyl ar gael yn Eglwys Blwyf Llandeilo.
Erbyn i ni ddychwelid i Belper roedd y glaw wedi cilio ac roedden ni'n gallu treillio dipyn o amser yn yr ardd cefn yn dyfrhau'r llysiau sy'n aros i gael eu trawsblannu i'r gwely llysiau. Dyna dasg nesa dros y penwythnos. Daw haul ar y bryn!

Heulwen braf Abertawe

2010-05-23T03:11:00.000-07:00

Yr ydw i wedi cael wythnos gyfan lawr ymhlith y Jacs (pobl Abertawe) yn Abertawe, cawson ni (Marilyn a finnau) digonedd o heulwen braf a dim ond ambell smotyn o law. I fod yn fanwl cywir roedden ni'n aros ym Mae Caswell ac yn wneud y pethau twristaidd arferol. Felly mi wnaethon ni ymweld â Chaffi Verdis yn y Mwmblws ar fore Dydd Sul a mynd i weld ffilm 'Robin Hood' yn ystod y prynhawn. Ar ddydd Llun aethon ni i Ddinbych y Pysgod, wedyn ar ddydd Mawrth mi wnaethon ni ymweld â'r Gerddi Botaneg Genedlaethol ger Cross Hands, roedd criw o blant Urdd Gobaith Cymru yno er mwyn cyhoeddi neges Ewyllys Da'r Urdd i'r Byd. Wrth i ni fynd i mewn dyna oedd Hywel Gwynfryn yn dod allan a chawson ni sgwrs fer. Ar ddydd Mercher mi wnes i ymweld ag Oriel Glyn Vivian a hefyd Amgueddfa'r Glannau. Hefyd aethon ni am dro o gwmpas Bae Oxwich a hefyd am dro arall ar hyd clogwyni ger 3 Cliffs Bay. Digon i gadw ni'n brysur. Ar ben hynny es i i sawl digwyddiad Cymraeg ar fy mhen fy hun sef cyfarfod Cyd yn Nhŷ Tawe, menter Iaith Abertawe. Hefyd mi wnes i gwrdd â hen bos fi, Dai Pryer a'r cadeirydd Menter Iaith Abertawe (Huw Dylan Owen) sy'n ffrind am beint cyflym. Yn olaf ar nos Wener aethon ni i barti i aelodau Plaid Cymru (na ddw i ddim yn aelod o'r Blaid!). Cafodd y parti ei gynnal i ddathlu gwaith aelodau lleol y blaid yn ystod yr etholiad cyffredinol. Roedd aelodau o'r band gwerinol Cymraeg Yr Alltud yn chwarae, hynny yw Dylan, Chris a Jacob, eu perfformiad nhw ar noson y parti yn lawer gwell na pherfformiad y blaid ar noson yr etholiad!
Ar nos Lun daeth ffrind, sef Pegi, draw am bryd o fwyd yn ein 'fflat' ni, a chawson ni sawl bryd eraill yn y ddinas. Govindas amser cinio Dydd Iau, Il Padrinos ar Wind Street ar nos Wener, mae'na ddigonedd o leoedd bwyta yn Abertawe mae'n siŵr.
Roeddwn aros mewn apartment ym Mae Caswell efo balconi a ffenestri dwbl enfawr. Felly cawson ni olygfa fendigedig dros y bae. Roedd hefyd ogof ar ochr dde i'r bae. Pan oedd hi'n glir roedd hi'n bosib gweld Dyfnaint a Rhostir Exmoor ar y gorwel. Sawl tro gyda'r nos ac yn ystod y prynhawn wnes i weld y fferri newydd yn teithio draw i Iwerddon.
Yn bendant mi fydden ni'n dod yn ôl i Fae Caswell.

Ysgol Basg Trewern

2010-04-10T11:17:00.000-07:00

Mi ges i wythnos braf draw yn ardal y Trallwng yr wythnos hon. Roeddwn fynychu Ysgol basg yng Nghanolfan Cymunedol Trewern a Butterton. Roedd yn braf o ran cwmni yn y dosbarth a hefyd o ran y tywydd y tu allan. Awyr glas yn ymestyn i'r gorwel a dim golwg o law yn nunlle. Roedd aelodau'r dosbarth yn gymysgydd o ddysgwyr profiadol a lai profiadol. Roedd hyd yn oed rai Cymry yno er mwyn gwella eu Cymraeg rhydlyd.
Roedd y gwesty bach yn gysgod bryn lleol ac roedd golygfeydd gwych o'm cwmpas.
Ar ôl y dosbarth roedd digon o amser i bicio draw i'r Trallwng er mwyn ymweld â'r siop Cymraeg lleol sef 'Pethau Powys'. Mae'r Trallwng yn hen dref farchnad weledig ond mae'ma arwyddion bod'na dipyn o bres a buddsoddiadau yn digwydd efo adeilad Marchnad da-byw newydd ac ambell siop a chaffi newydd yn y dref.
Y penwythnos gynt mi wnes i ymweld â chronfa dwr Carsington efo fy ngwraig a'm ffrind. Roedd hi'n oer ond yn braf. Wrth gwrs mae Carsington yn lle addas i ddigwyddiadau awyr agored efo digon o le i'r Genedlaethol hyd yn oed. Beth sy'n ddiddorol yw'r faith bod'na Gylch Meini Modern ar safle Carsington. Mae'r cylch yn cynnwys maen mawr yn y canol efo arwydd yr Orsedd. Felly beth amdani? Dyma gyfle euraidd i'r brifwyl cymreigio canolbarth Lloegr!

Y Celtiaid ac arwyddion o'r Gwanwyn

2010-03-28T06:55:00.000-07:00

Mi ges i benwythnos diddorol iawn. Ar ddydd Gwener mi wnes i yrru draw i Swydd Caer. Ar y ffordd mi wnes i fynd trwy ganol Leek. Mae'na hen groes Gristnogol yno. Yn ôl y son mae hi'n Groes o'r Cyfnod Sacsoniad, ond i mi mae hi'n edrych fel Croes Celtiaid. Wedyn wrth fynd ar draws yr ucheldir rhwng Cronfa Dwr Rudyard a thref Congleton mae rhaid gyrru ar ffordd uchel iawn. Fel arfer ydych chi'n gallu gweld Cymru ar y gorwel ond roedd hi'n rhy niwlog ar Ddydd Gwener. Felly mi nes i droi fy ngolwg i'r dwyrain, i'r ucheldir o gwmpas Axe Edge. Ces i fy synnu i weld olion dau luwch eira ar ben Axe Edge o hyd.
Wedyn es i ymlaen i Tarporley i aros dros nos yn Nhŷ fy rhieni cyn symud ymlaen, yn gynnar ar fore Dydd Sadwrn i Wrecsam ar gyfer Cwrs undydd, sef Cyflwyniad i'r Celtiaid. Roedd y cwrs yn digwydd yng nghanolfan Partneriaeth Parc Caia. Roedd 6 ohonon ni yno ar wahân i Dr Siôn Aled Owen (y tiwtor).
Roeddwn wrth fy modd efo'r cwrs, enwedig oherwydd y cyfle i dreulio pum awr yn gwrando a sgwrsio yn yr hen iaith. Hefyd roedd hi'n wych i gael gweld hen ffrindiau eto.
Ar ôl y Cwrs roedd digon o amser i bicio i mewn i Wrecsam ac i fynd i Siop y Siswrn yn Farchnad y Bobl. Diwrnod braf!
Des i yn ôl i Swydd Derby ar fore Dydd Sul ac roedd hi'n petai bopeth yn trio rhwystro fi rhag cyrraedd adre, roedd pob math o beth o'm mlaen i, sef tractorau, ras beicwyr, carafanau. Mae'n amlwg bod y Gwanwyn ar y gorwel pan mae'n lonydd cefn gwlad yn llenwi efo tractorau, beicwyr a charafanau!

Gaeaf yn y bore.

2010-02-21T07:33:00.000-08:00

Ces i dipyn o fraw'r bore'ma. Wrth i mi godi i gynnau'r tân yn y lolfa mi sylwais i ar y golau llachar y tu allan. Roeddwn feddwl bod y wawr yn y gynnar y bore'ma, ond wrth edrych allan trwy'r ffenest mi welais i fod storm eira yn chwythu dros Belper. Roedd mantell 4 modfedd o eira dros bopeth gan gynnwys y ffordd, yr ardd cefn, toeau'r dref a'r cefn gwlad o gwmpas hyd at y gorwel.
Roedd rhaid i mi glirio'r drive yn gyntaf a bwyta brecwast, ond erbyn 11.00 y bore dyma fi a'm cyfaill Colin yn cerdded dros y caeau ac yn anelu at ben rhyw fryn bach lleol.
Roedd digon o bobl eraill yn gwneud yr un peth efo eu cŵn, eu plant a'i slediau. O'r copa bryn roedd hi'n bosib gweld i fyny'r dyffryn. Doedd fawr ddim o'r byd natur i'w weld , hyd yn oed yn y coed sy'n tyfu ar ochr y bryn. Mi welais i dim ond un bran yn eistedd ar ben cangen.
Roedd awr o gerdded yn ddigon a cyn bo hir dyna oeddwn yn nol o flaen tân cynnes yn bwyta cawl a thost wrth weld yr eira yn dechrau toddi. Dyna beth braf, Gaeaf yn y bore, Gwanwyn yn y prynhawn.

Popeth yn Gymraeg, Nottingham, Mis Byr

2010-02-07T11:05:00.000-08:00

Dyma ni wedi gadael mis Ionawr 2010 yn barod a Mis Byr ar ei ddechrau. Bore dydd Gwener gyntaf y mis felly a dyma fi'n gyrru'r car draw i dŷ Cathryn yn Keyworth ger Nottingham. Ar y ffordd yno mi welais enw lôn cefn gwlad sef Pendock Lane. Yn ôl geiriadur enwau lleoedd Prifysgol Rhydychen gair o'r Gymraeg yw Pendock. Mae Pendock yn ardal Worcester mae'n debyg. Wn i ddim os oes enw o'r math yn Swydd Nottingham. Ond mae'r ystyr yw 'barley field on a hill'. Addas iawn wrth feddwl am y dirwedd o gwmpas Keyworth a hefyd am y ffaith bod sawl un Cymro a Chymraes yn byw gerllaw.
Beth bynnag, roedd hi'n fore cyfarfod Bore Coffi Popeth yn Gymraeg cymdeithas Nottingham ac fel arfer roedd hi'n llwyddiannus dros ben efo 13 ohonon ni'n bresennol (3 oedd wedi dysgu a 10 o Gymry alltud).
Mi wnes i ddod a hen gopïau o'r Cymro i’r cyfarfod, ac roedden nhw'n eithaf poblogaidd. (Gwelir llun uwchben efo Yvonne, Joella a Dafydd yn darllen y Cymro). Mi ges i sgwrs ddiddorol iawn efo'r mab ieuengaf (Lewis) o'r teulu sydd yn cael eu disgrifio yn y nofel a enillodd y fedal rhyddiaith yn ystod Eisteddfod 2002 sef O! tyn y Gorchudd gan Angharad Price. Mae o’n byw yn Bramcote ar ôl ymddeol ond yn aelod o’r Gymdeithas yn Nottingham ac yn hapus iawn i gael dod i’r cyfarfodydd Bore Coffi. Hefyd wnaeth Beti a Beryl adrodd cerdd Cymraeg. (Gwelir dolen i glip fideo http://www.youtube.com/JonSais#p/a/u/0/ivwr2q1cUWY)
Syth wedyn es i nôl i Belper i gwrdd â Marilyn (fy annwyl wraig) cyn gyrru draw efo hi i Swydd Caer am y penwythnos. Ar y Bore Sadwrn aeth y ddau ohonon ni i bentref Holt i gwrdd â grŵp Sadwrn Siarad sydd yn cyfarfod yn fisol yn y Canolfan Garddio yno. Roedd hi'n niwlog trwy'r dydd heb fawr o haul i'w weld. Wedyn mi es i draw i Wrexham i grwydro dipyn yn y dre gan gynnwys ymweliad i Siop y Siswrn ym Marchnad y Bobl.
Mi nes i brynu sawl llyfr yn WH Smiths a hefyd cylchgronau Cymraeg cyn gyrru yn ôl trwy’r niwl a oedd heb ddiflannu i gynhesrwydd tŷ fy rhieni yn Tarporley. Daethon ni yn ôl i Belper ar y Sul. Bydd rhaid i Marilyn druan mynd yn ôl i waith yfory, ond mae gen i wythnos o wyliau olaf y flwyddyn ac felly wythnos o ryddid. Tydi bywyd yn braf ond ydy?

Daw haul ar y bryn?

2010-01-08T06:50:00.000-08:00

Dydw i ddim eisiau swnio fel hen ddyn blin ond yr ydw i wedi hen alaru ar y gaeaf yma. Yr ydyn ni wedi cael gormodd o eira o hyd ac yr ydyn ni wedi treulio gormod o nosweithiau o dan y rhewbwynt yn barod.

Rhaid i mi ofyn pryd daw haul ar y bryn? Pryd daw'r gwanwyn? Ond o leiaf cawson ni ymwelwyr i'n ngardd cefn yr wythnos yma, sef Socan Eira (neu Fieldfares yn yr iaith fain). Wnaethon nhw'n bwyta'r eirion cochion i gyd cyn diflannu.
Hoffwn i ddiflannu o'r wlad gaeafol yma hefyd, ond gobeithio ni fydd y gwanwyn yn bell i ffordd.

Y Dref Wen ar y gorwel

2009-11-26T05:33:00.000-08:00

Mi wnes i dreulio awr a hanner y bore 'ma yn eistedd yn fy nghar ar ben Alport Heights cyn mynd am dro bach sydyn o gwmpas y copa yn y gwynt oer. Mae'r bryn hwn yn sefyll nepell o Wirksworth, Swydd Derby. Beth sy nodweddiadol am y lle yw'r ffaith eich bod chi'n gallu gweld yn bell, dros dirwedd canolbarth Lloegr i bob cyfeiriad.
I'r gogledd mae'r ardal y Peak yn sefyll, gan gynnwys mynydd sy'n bia enw Cymraeg, sef Mam Tor, i'r dwyrain mae'na afon, unwaith eto efo enw Cymraeg arno, sef Afon Derwent. Yn ardal y Peak mae'na afonydd eraill sef Afon Dove ac Afon Wye efo enwau Celtaidd. Tu hwnt i'r Derwent mae'na bentrefi o enwau Crich a Phentrich, enwau eto sy'n dod o'r hen iaith y Brythoniaid. Dim yn bell i ffordd yn Ne Swydd Efrog mae'na dref o'r enw Peniston, sy'n unwaith eto yn rhannol Cymraeg. Wrth edrych i'r de mae hi'n bosib gweld bryn sy'n sefyll uwchben Belper o'r enw'r Chevin, sy'n ffurf Seisnigaidd o'r gair cefn.
I'r gorllewin yn Swydd Stafford mae'na bentref o'r enw Penkridge. Mae'r enwau Celtaidd, Brythoniaid, Cymraeg yma yn dangos yn glir bod yr hen Gymry wedi gadael eu hol ar yr ardal yma o ganolbarth Lloegr.
Ond beth sydd o wir ddiddordeb i mi yw'r ffaith ei bod hi'n bosib gweld, yn niwlog ar y gorwel, dau fryn yn Swydd Amwythig sef y Long Mynd a'r bryn o'r enw'r Wrekin. Yn ôl rhai ffyhonnellau llenyddol roedd y Dref Wen yn sefyll yn ardal y Long Mynd, felly mewn ffordd yr ydyn ni'n gallu gweld y holl ffordd o ganolbarth Lloegr at y ffin Cymreig adeg hen Frenhiniaeth Powys. Os yr ydych grafu yn ofalus iawn ar y llun yma, mae'n bosibl gweld y ddau fryn sy'n dan sylw.

Y 'pethau' yn Nottingham a Derby

2009-10-16T02:29:00.000-07:00

Roedd cryn dipyn o Gymraeg i'w glywed o gwmpas Nottingham a Derby dros benwythnos yr ail i bedwerydd o Hydref. Yn gyntaf ar ddydd Gwener 2-10-09 daeth 12 o Gymry Cymraeg a dysgwyr profiadol at ei gilydd yn Chilwell, Nottingham ar gyfer y cyfarfod misol 'Bore Coffi -Popeth yn Gymraeg'. Mae'r cyfarfodydd misol yn mynd o nerth i nerth ac y tro 'ma roedd 3 o bobl newydd ymhlith y rhai presennol.

Wedyn ar ddydd Sadwrn (3-10-09) cafodd Ysgol Undydd Cymraeg Derby ei gynnal am y pumed flwyddyn yn olynol. Daeth 44 o bobl at ei gilydd yng Nghanolfan Cymunedol Chester Green, Derby gan gynnwys 36 o ddysgwyr, 2 o athrawes a 6 o wirfoddolwyr Cymry Cymraeg yr ardal. Mae'r diwrnod yn hwb enfawr i'r rhai sy'n dysgu'r iaith Gymraeg yng Nghanolbarth Lloegr. Fel arfer does fawr ddim o gyfleodd i'r dysgwyr yma i ymarfer, ond o leiaf ar ddiwrnod yr Ysgol mae'na gyfle go iawn i glywed ac i ddefnyddio'r hen iaith!
Mae'r nifer sy'n mynychu’r Ysgol Undydd eleni wedi cynyddu, yn rhannol oherwydd mae dau aelod lleol o'r gwefan 'Say Something in Welsh' ( http://www.saysomethinginwelsh.com/home/ ) wedi ymuno'r Ysgol Undydd am y tro cyntaf . Mae'r Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby wedi derbyn cefnogaeth yn y gorffennol oddi wrth grwpiau fel CYD a hefyd o Fentrau Iaith wahanol yng Nghymru. Yn awr mae'r Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby eisiau ymestyn eu cysylltiadau efo dysgwyr a grwpiau yng Nghymru. Mi ddylen nhw gysylltu trwy fynd at wefan http://www.derbywelshlearnerscircle.blogspot.com/

Ces i dipyn o hwyl y penwythnos diweddaf. Es i draw i Tarporley ac wedyn ar ddydd Sadwrn mi nes i ymuno a'n gyfaill Dafydd Morgan o Fae Colwyn am daith cerdded efo grŵp cerddwyr papur bro'r Pentan. Aethon ni i Drefrhiw am daith cerdded tua 4 milltir o amgylch coedwigoedd lleol. Roedd y criw yn groesawgar iawn ac roedd y golygfeydd ar y daith yn arbennig o dda. Ar ddiwedd y daith wnaethon ni gerdded heibio ffermdy efo pont hynafol pren bron iawn wedi disgyn i'r nant. Diolch byth roedd'na bont fodern dros y Nant hefyd!

Taith cerdded ar hyd Camlas Cromford

2009-08-30T08:04:00.000-07:00

Es i am dro heddiw efo fy nghyfaill Colin ar hyd camlas Cromford. Y roeddwn ddigon ffortunus ynglŷn â'r tywydd. Wnaethon weld dipyn o fywyd gwyllt hefyd, hwyaden, Gwennoliaid y bondo a hefyd Gwennoliaid yn paratoi i hedfan i'r Affrig, dwy lygoden bengron y dŵr a hyd yn oed penhwyad ifanc. Wrth gwrs roedd digonedd o bobl yn hamddena fel ninnau. Wrth gerdded ar draw pont dwr y gamlas wnaethon weld bod yr hen orsaf pwmpio'n gweithio. Roedd mwg du yn chwythu o'r simnai ac roedd hi'n bosib gweld y hen beiriant yn tanio efo weithiwyr yn taflu rhaw lawn o lo bob yn ail funud i grombil y bwystfil haearn. Ar ôl cerdded am awr hanner cawson ni dipyn bach i fwyta cyn troi am adre.

Unwaith eto yng Nghymru annwyl

2009-08-09T02:36:00.000-07:00

Eisteddfod y Bala 1-8 o Awst 2009
Dydd Gwener a Dydd Sadwrn.
Wnaethon ni deithio o Belper i Tarporley ar y dydd Gwener cyn croesi'r ffin prynhawn dydd Sadwrn. Ar ôl dipyn o siopa am negeseuon yn Llangollen cyrhaeddon ni ein llety yn ardal Glyndyfrdwy tua 4 o'r gloch. Roedd hi'n rhy hwyr i fynd i'r maes ar ddydd Sadwrn. Roeddwn ni wedi bod digon lwcus i gael llogi bwthyn moethus am yr wythnos, bwthyn efo golygfeydd trawiadol iawn, yn enwedig yn y bore cynnar efo niwl rhamantus, (niwl y Celtaidd efallai?) yn llifo trwy'r cwm coediog.

Ar ddydd Sul aethon ni draw i'r Bala i ymuno a'r daith cerdded yr Eisteddfod i ddysgwyr. Wnaeth y daith dechrau o'r canolfan hamdden cyn dilyn glan Llyn Tegid i Blwy Langywer, roedd tua 12 ohonon ni ar y daith. Cawson ni ein tywys gan Linos o wersyll Yr Urdd Glan-llyn efo ambell hanes a chwedl o'r ardal wrth gerdded. Cawson ni ein cludo yn ôl dros y llyn ar y cwch 'Brenin Arthur' sy'n eiddo i'r Urdd. Ar hyd y daith roedd'na griw ffilmio o'r BBC dan arweinyddiaeth Bryn Fon. Pwy a ŵyr efallai dan ni'n mynd i fod seren teledu cyn bo hir?
Dydd Llun
Wnes i ddeffro yn gynnar, nid cyn codi cwn Caer, ond digon cynnar i weld tarth y bore dros y Cwm. Wedyn aeth Marilyn a finnau draw i Faes y Brifwyl ar gyfer diwrnod hir ond pleserus Eisteddfota. Wnes i ddechrau efo gyfarfod a Siôn, ffrind sy'n dderwydd y wisg glas a thiwtor Cymraeg i'r brifysgol agored. Cawson ni sgwrs braf yn y Babell Ymgynnull a daeth ffrind arall o dderwydd (Gwyn) y Wisg Wyn a thiwtor Cymraeg i ymuno yn y sgwrs. Wedi hynny es i i'r Neuadd Dawns i wrando ar ddarlith am Nansi Richards, telynores y delyn deirhes enwog. Yn y prynhawn mi aethon ni i'r Pafiliwn Pinc i weld cystadleuaeth y Rhuban Glas offerynnol ac yna'r Parti Werin ac yna wnes i aros i weld Seremoni’r Coroni. Profiad gwych wedyn oedd gweld 3000 o bobl yn y Pafiliwn codi ar eu traed i ganu'r anthem Genedlaethol.
Gyda'r nos aethon ni i gyngerdd pen-blwydd 40 Sain. Roedd nifer fawr o seren, hen a newydd, y cwmni yno i ganu hen glasuron. Wnaeth Heather Jones canu llais cefndirol i 'Dwr' ac wedyn y can enwog 'Colli Iaith' ar ddiwedd y cyngerdd wnaeth y pafiliwn llawn, 3500 o bobl, canu'r anthem efo'r math nerth fy mod i'n meddwl bod annibyniaeth i Gymru ar y gorwel!
Dydd Mawrth
Es i i weld Aran Jones (Cymuned a safle we Say Something in Welsh) am sgwrs. Mae Say Something In Welsh yn safle we wych i ddysgwyr newydd, ac mae'na dros 2500 o bobl wedi cofrestru ar y safle eleni. Wedyn wnes i grwydro’r maes yn ymweld ag ambell stondin. Aethon ni yn ôl i'r bwthyn am y noson, lle ges i sgwrs fer efo'r bobl oedd wedi llogi'r bwthyn drws nesa. Roedden nhw'n gyfrifol am redeg stondin Amgueddfa Cymru.
Dydd Mercher
Wnes i godi'n gynnar fel arfer ac wedyn tynnais i lunia ffoto o'r cwm a'r bwthyn. Unwaith roedden ni wedi cyrraedd y maes wnes i fynd am dro o gwmpas y stondinau cyn mynd i'r Babell Lén i wrando ar Hywel Teifi Edwards yn trafododi'r Ddarlith Lenyddol. ( Darwin yn yr Eisteddfod oedd y teitl ond wrth gwrs doedd Darwin erioed yn ymweld â'r Eisteddfod). Mi wnes i weld Gwynne a Viv o Nottingham yn y Babell Lén ond roedd amser yn brin oherwydd roedd rhaid i mi frysio ymlaen i gwrdd â Rosemary o Wrexham a sawl gyfaill arall sef Aled a Les. Mae Rosemary (neu Ro i'w ffrindiau) yn byw ac yn astudio yn Wrexham. Mae Les yn fardd dychan o fri ymhlith y byd gŵyl Gwerin yn Lloegr. Mae Aled yn dderwydd ac awdur, mae'n amlwg bod dysgwyr a'i diwtoriaid yn bobl ddeallus, ddiwylliedig!
Yn y prynhawn es i i weld y band Gwibdaith Hen Frân ac wedyn efo Marilyn i wrando ar gerddoriaeth Gwerin yn sesiwn y Tŷ Gwerin. (Gwelir http://www.youtube.com/watch?v=32XBWt2BJDo ) Gyda'r nos cawson ni bryd o fwyd efo ein ffrind William 'coporat' o Lundain a Blaenau Ffestiniog yn gynt. ( Mae William wedi bod mor garedig i ffonio fi bob pythefnos am flynyddoedd er mwyn rhoi'r cyfle i mi i ymarfer yr hen iaith ), roedd hi'n dipyn o daith i fynd a fo nol i'w lety yn y Bala ond roedd hi'n braf teithio yn ôl i'r bwthyn efo awyr y nos wedi goleuni gan y lleuad heb lygredd golau trefol sy'n sbwlio’r awyr uwchben Belper.
Dydd Iau
Mi wnes i ddechrau yn y Babell Lén yn gwylio drama un person 'Dan glo' gan Angharad Tomos cyn symud ymlaen i'r Stiwdio lle oedd trafodaeth ddiddorol ym mynd ymlaen dan arweiniad Gareth Owen. Roedd Iwan Bala yno a tri arlunydd o fri arall yn trafod 'Y Pethe Celf - Penllyn, magwrle artistiaid Cymru'. Ar ôl cinio ym Maes D, lle mi wnes i weld hen ffrindiau Maggie o Abermo a Malcolm o Gwmcar, es i draw i bafiliwn S4C i weld criw Hacio ffilmio rhifyn arbennig o'r rhaglen o'r Maes. Wedyn treuliais i dipyn o amser yn crwydro stondinau. Wrth i mi eistedd ar sedd mewn stondin wnaeth hen fenyw dod i mewn i orffwys am dipyn, roedd hi wedi blino a cherrig y llwybrau oedd yn boen iddi hi. Wrth siarad ces i wybod bod Eileen Biersley oedd ei henw hi, sef y ddynes enwog wnaeth safiad dros gael biliau treth leol yn y Gymraeg yn Ne Cymru yn y 50au hwyr a'r 60au. Dyna un peth sy'n arbennig am yr Eisteddfod Genedlaethol, mae cymaint o enwogion a phobl o fri yn crwydro'r maes. Er enghraifft, pan o’n i'n yfed paned o de ym Maes D, ces i gyfle i ofyn i Dewi Llwyd (Newyddion BBC a'r rhaglen Pawb a'i Farn) a oedd diddordeb gyda Phawb a'i Farn dod draw i ganolbarth Lloegr i'w wneud rhaglen, ei ateb o oedd bydd rhaid i ni, yn y canolbarth, darbwyllo'r rhaglen bod digon o bobl sy'n medru’r iaith ar gyfer cynulleidfa (sef o leiaf 80 o bobl). Beth amdani gyfeillion? Siŵr o fod'na digon o Gymry Cymraeg yn Nottingham, Derby a Birmingham?
Gyda'r nos wnaethon ni gwrdd â Peggi, ein ffrind o Abertawe am bryd o fwyd cyn gweld y grŵp Tebot Piws yn canu ar Lwyfan perfformio 2.
Dydd Gwener
Ces i hwyl fore dydd Gwener yn gwrando ar y partïon llefaru’n adrodd yn y Pafiliwn, roedd y testun yn dod o waith Alan Llwyd (Lleoedd) sef Ffarwelio a Chanrif. Roedd 13 o barti yn cymryd rhan. Aeth Marilyn i wneud sesiwn 'Funky Dawnsio' ym Maes D. Ar ôl cinio aethon ni i grwdro'r Maes. Yr ydw i'n sicr fy mod i wedi cerdded milltiroedd yn ystod yr Eisteddfod yma! Gyda'r nos aethon ni i'r Pafiliwn i weld cystadleuaeth y corau cymysg. Cawson ni panad efo William, a hefyd wnaethon ni dynnu rhai lluniau wrth siarad â ffrindiau William. Fel arfer, mae pawb yn nabod pawb yn y byd (bach) Cymraeg.
Dydd Sadwrn
Diwrnod trist iawn, roedd rhaid i ni deithio'n ôl dros Glawdd Offa, i ni mae'r Eisteddfod wedi dod i ben am flwyddyn arall. Ond mi ges i andros o hwyl!

Trip bach i Gymru!

2009-07-05T07:29:00.001-07:00

Ces i hwyl yn ardal Wrexham y penwythnos yma wrth ymweld â Sesiwn siarad mewn caffi yng Nghanolfan Garddio Holt. Roedd wyth yn bresennol a chawson ni amser braf am dair awr yn siarad am hyn a llall. Wedyn es i ymlaen i Siop Y Siswrn yn y farchnad yn Wrexham cyn troi am adre dros dro, sef Tarporley.

Yno es i i farbeciw'r gymdeithas rhandir, ond och a gwae, mi wnes i fwyta gormod o bethau, felly nes i ddioddefa yn ystod y nos, ond gwell i mi beidio cwyno, dim ond un person sydd ar fai, sef fi! Bellach dw i'n ôl yn Belper ac yn cadw at fara sych a dŵr oer am heddiw o leia’!

Ymweliad i Aberystwyth a Dehongli Cymru 2009

2009-04-10T09:54:00.000-07:00

Dydd Gwener y Groglith a dyma fi yn ôl ym Melper ar ôl 4 diwrnod arbennig o dda draw yn Aberystwyth. Roedd digwyddiad o'r enw 'Dehongli Cymru' yn mynd ymlaen yn y brifysgol, ac i ddweud y gwir roedd hi'n wych. Mi ges i hwyl dros ben. Roedd hi'n braf gweld hen ffrindiau fel Maggie (Abermaw) Malcolm (Cwm Caer ), Pamela, Nigel a Mair, Roger a Tina. Roedd y myfyrwyr oedd yn gweithio fel arweinyddion yn groesawgar dros ben. Cawson ni lwyth o wybodaeth a darlithwyr da iawn gan gynnes Mihangel Morgan a Dr Gerald Morgan.
Ar nos Fercher aeth nifer ohonon ni i lawr i'r Cwps, i yfed tipyn bach ac wrth gwrs i siarad ag i roi'r byd yn ei le. Ar nos Iau aeth y grŵp draw i sinema'r Drwm i weld ffilmiau am farddoniaeth Cymraeg.
Y peth gorau am y digwyddiad wrth gwrs yw'r cyfle i siarad a chymdeithasu am 4 nhirnod dryw'r Gymraeg yn unig!
Yr ydw i'n mynd draw i Sir Fôn ar ddiwedd y Mis efo Marilyn i weld ffrind (Marianne) ac ar gyfer lansiad ei llyfr hi (Too Blue For Logic) yng Nghaergybi.

Ymweliad i Abertawe, Mawrth 2009

2009-03-29T08:58:00.000-07:00

Yr ydw i newydd ddod yn ôl i Belper ar ôl treulio’r penwythnos yn Abertawe. Mi wnes i yrru i lawr yr A38, M42, M5 a'r M4 yr holl ffordd, taith hir a blinedig ond roedd hi'n werth yr ymdrech oherwydd ces i amser gwych yn ymweld â hen ffrindiau, bwyta, gweld gig wych, sef Chwibdaith hen Fran a'r Tebot Piws yn y Milkwood Jam. Erbyn diwedd y noson roedd pawb yn morio canu!Mi wnes i gerdded o amgylch Abertawe yn tynnu lluniau o'r anghorfeydd a rhannau eraill o'r ddinas.

Hefyd mi wnes i fwynhau ymweld â'r Amgueddfa'r Glannau efo Peggi. Roedd hi'n braf hefyd gweld hen ffrindiau a chyn cydweithwyr Menter Iaith Abertawe, (gwelir http://www.menterabertawe.org/cymraeg/newyddion.php ) ond rŵan mae hi'n braf bod adre ac yn ymlacio efo paned o de! Does nunle yn debyg i gartref!

Ymweliad i Nottingham a Chymru

2009-02-22T07:09:00.000-08:00

Ymweliad i Nottingham cyn mynd dros y ffin i Gymru

Yr ydw i wedi bod yn brysur yn y gwaith ers sbel, felly doedd dim cyfle i sgwennu dim byd am amser maith ond yn diweddar mi ges i ddigon o amser i bicio draw i Nottingham ar gyfer Cyfarfod Bore Coffi Cymry Nottingham. Cawson ni groeso haul a chynnes yn Nhŷ Dilys a Dafydd yn Wollaton ar fore Dydd Gwener 19 o Chwefror. Yn bresennol oedd Dilys a Dafydd, Gwynne, Gwladys, Howell, Heulwen, Beryl, Beti, Siriol, Audrey, Jonathan, a Viv. Fel arfer roedd dewis eang o ddiodydd, cacennau a bisgedi. Mi fydd y cyfarfod nesa yn Nhŷ Gwynne a Marilyn Davies ar y 6ed o Fawrth.

Yn syth wedyn wnes i yrru draw i Swydd Caer, i Nantwich i ddechrau, ble roeddwn gerdded o amgylch canol y dre i wneud tipyn bach o siopa cyn symud ymlaen i Tarporley. Drannoeth es i draw i ardal bryniau Clwyd i ymuno a changen Gogledd Ddwyrain Cymru Cymdeithas Edward Llwyd ar daith Cerdded 6 milltir. Cafodd y daith ei arwain gan Dafydd ac Alwena Williams, roedd tua 25 o bobl yn bresennol ar y daith, aethon ni i fyny bryniau lleol gan gynnwys bryn efo mast a safle darlledu teledu ar ei ben lle cafodd brotest ei chynnal yn y saithdegau gan Gymdeithas Yr iaith. Roeddwn ddigon lwcus ar Ddydd Sadwrn i gael tywydd sych a heulog. Ces i sawl sgwrs ddiddorol iawn, a roedd nifer o bethau diddorol i'w weld sef cyffylau gwerdd. Roedd sawl allt serth i ddringo ond yr oedd yr ymdrech yn werth ei wneud oherwydd yr oedd golygfeydd bendigedig o'r copa. Ar ôl y daith gyrrais i draw i'r Wyddgrug i ymweld â cherflun Daniel Owen a Siop Y Siswrn cyn troi am Tarporley i aros dros nos yn Nhŷ fy rhieni cyn dychweled dros Glawdd Offa ar y Sul. Mae gen i sawl peth arall ar y gweill, sef ymweliad mis nesa i Abertawe i weld gig Chwibdaith Hen Fran ac yn Mis Ebrill tridiau yn Aberystwyth yn Neuadd Pantycelyn ar gyfer digwyddiad o'r enw Dehongli Cymru. Dw i'n methu aros!

Haf bach Mihangel

2008-09-28T09:12:00.000-07:00

Yr ydw i wedi cael pythefnos diddorol. Penwythnos yn ôl (19eg o Fedi) aeth y wraig a fi i sesiwn yn nhafarn 'Y Barley Mow' ar gyfer y sesiwn nos Wener.

Roedd hi'n wych efo digon o gerddorion fel arfer gan gynnwys pobl yn chwarea fidl, accordion, Melodeon, gitâr, bodhran a chwibanau. Gweler clip fideo. Yn ystod y nos nesa roedd y wraig a finnau'n perfformio efo ein band dawns gwerin, sef 'Tight Squeeze' mewn parti dathlu

pen-blwydd priodas ffrind yn Attenborough. Yn nol yn y gwaith dw i wedi bod yn teithio o gwmpas cefn gwlad a phentrefi Swydd Derby yn ymweld â gwirfoddolwyr sy'n helpu rhedeg cymdeithasau gwirfoddol bychain sy'n gweithredu yn y trydydd sector, gwaith digon dymunol ar y cyfan. Ar ddydd Gwener yr wythnos yma roeddwn i'n paratoi pob math o beth (arwyddion, ffurflenni cofrestru, bwyd, ac yn y blaen) ar gyfer yr Ysgol Undydd Cymraeg Derby.
Eleni roedden ni'n cynnal yr ysgol am y bedwaredd tro. Fel arfer roedd Elin Merriman yn athrawes i'r dechreuwyr pur, tra roedd Eileen Walker yn arwain y dosbarth canolradd. Roedd y dosbarth profiadol yn cael tri sesiwn gwahanol, sef Viv Harris yn son am idiomau Cymraeg, Beti Potter yn siarad am ardal ei magwraeth hi, sef dyffryn Conwy. Gan gynnwys gwirfoddolwyr ac athrawon roedd 33 ohonon ni'n bresennol. Niferoedd digon iachus faswn i'n dweud. Ar ôl cinio aeth y grŵp profiadol i drafod sut i hybu'r Gymraeg ymhlith dysgwyr a Chymry Cymraeg yr ochr yma i Glawdd Offa. Mae'n ymddangos bod'na sawl peth da ar y gweill. Mae'r dosbarthiadau WEA Cymraeg lleol wedi ailddechrau efo dosbarth i ddechreuwyr ac un arall i bobl ganolradd, mae'na si ar led am grŵp gwerthfawrogi barddoniaeth. Mae Elin Merriman yn gobeithio dechrau gweithdai misol dros benwythnosau ar gyfer dysgwyr yr iaith Cymraeg sy'n dysgu ar eu pennau eu hunan neu sy'n methu mynd i ddosbarth nos yn ystod yr wythnos. Hefyd roedd dipyn o drafod am ddechrau cyfarfod cymdeithasol misol mewn tafarndai yn yr ardal ar gyfer dysgwyr profiadol iawn a'r Cymry Cymraeg alltud.

Heddiw es i i gopa 'Alport Height' i ymlacio dipyn cyn paratoi am wythnos arall yn y gwaith. Roedd hi'n glir iawn i'r gogledd ac roeddwn i'n gallu gweld Kinder Scout ar y gorwel, peth braf iawn yw ymlacio ar ben bryn yng nghanol canolbarth Lloegr ar bnawn braf haf bach Mihangel fel heddiw!

Pethau Bychain Dewi Sant

2008-09-15T10:55:00.000-07:00

Wel dyna ni yn ol ym Melper am sawl blyddyn. Mae hi'n dref digon dymunol pan dydy hi ddim bwrw glaw. Mae'r amser wedi hedfan ers fy mhennod diweddaf, bron iawn fis cyfan i ddweud y gwir. Does dim esgus, dw i ddim wedi bod i ffordd heb son am fynd i Gymru. Ond pethau bychain Dewi Sant wedi cymryd fy amser i gyd, sef gwaith, gwaith tŷ, gwaith garddio ac yn y blaen. Ond mi ddaw haul i'r bryn cyn bo hir gobeithio achos mae gen i benwythnos hir yng Nghymru wedi trefnu, a dwi'n methu aros. Mi fydd hi'n newid o'r gwaith a'r glaw tragwyddol. Mae'na bethau arall ar y gweill hefyd achos dan ni (y wraig a finnau) wedi derbyn gwahoddiad i ddod a'r hen fand cerddoriaeth gwerin allan am dro arall. Roedd y band wedi ymddeol sawl blwyddyn yn ôl ond mae ffrind i ni wedi erfyn arnon ni i berfformio mewn parti dathlu pen-blwydd priodas. Felly roedd rhaid cytuno am un sioe olaf un, ond dw i'n cydymdeimlo efo’r gynulleidfa druan sy'n mynd i wrando ar y fath band, ond os ydyn nhw i gyd wedi meddwi mi fydd popeth yn iawn!
Yn y cyfamser roedd gen i ddigon o amser i fynd am dro bach yn fy nghar i gopa bryn lleol o'r enw Alport Height ac wedyn i hen safle hanesyddol sef 'Middleton Top Engine House'. Roedd digonedd o olygfeydd braf fel ti'n gallu gweld o'r lluniau. Pan on i'n edrych tuag at y gorllewin roeddwn i'n meddwl fy mod i'n gallu gweld y 'Long Mynd' a'r Wrekin sy'n bron iawn yng Nghymru fach. Dyna peth braf!

Tegeingl 2008

2008-08-18T10:34:00.000-07:00

Tegeingl 2008
Uchel bwnt yr wythnos, heb amheuaeth, oedd ein hymweliad i Ŵyl Cerddoriaeth Gwerin Tegeingl 2008. Yr wyddgrug. Cawson ni (Marilyn a finnau) wledd o berfformwyr, artistiaid, grwpiau, sesiynau a chanu.
Aethon ni draw ar y dydd Gwener yn ein car bach glas o Belper i Ashbourne ac wedyn ar draws tir uchel Ardal y Peak i Leek ac ymlaen i Congleton cyn teithio i Tarporley. Roedd golygfeydd gwych o'r bryniau uwchben Leek, sef Y Roches, enw sy'n tarddu o'r gair Ffrengig Normanaidd am greigiau. Roedd golwg braf hefyd dros Swydd Caer, Castell Beston yn sefyll yng nghanol y tir, a thu hwnt ar y gorwel ac yn aneglur yn y niwl, mynyddoedd Cymru fel Moel Famau a'r ucheldir o gwmpas.

Ar ôl cyrraedd Yr Wyddgrug aethon ni yn syth i safle Clwb Rygbi'r Wyddgrug er mwyn ymuno a'r hwyl a sbri. Wnaethon ni fynd yn syth i'r sesiwn offerynnol am awr a hanner. Roedd nifer da o gerddorion lleol a bell yn dod at ei gilydd i fwynhau chwarae amrywiaeth o alawon Cymreig a Phrydeinig. Daeth Jack Shuttleworth delyn binc o Coventry. Gwelir http://www.youtube.com/watch?v=RKdRrEIYGJU Mi wnes i ddod a Melodeon, Chwiban D fawr a fach. Syth ar ôl y sesiwn aethon ni draw i'r babell fawr ar gyfer cyngerdd nos Wener efo Fernhill yn serennu. Roedden nhw wych enwedig Ceri Matthews ar y gitâr a'r ffliwt.
Roedd twmpath y noson gyntaf yn dechrau rhy hwyr i ni. Ar ôl taith 40 muned roedden ni yn ein gwelâu erbyn 1.00 o'r gloch.
Felly, trannoeth cawson ni 'lie-in' cyn brecwast mawr ac wedyn cyrraedd y maes erbyn hanner dydd mewn pryd i ymuno a sesiwn offerynnol arall. Er gwaetha tywydd wyntog prynhawn Sadwrn cawson ni hwyl efo grwpiau dawnswyr o Iwerddon, côr lleol Côr Y Pentan. ( Gwelir http://www.youtube.com/watch?v=b6qNCp3nbyo ) ac artistiaid fel Jez Lowe, Siân James a Chyngerdd Nos efo Jez Lowe ac wedyn Crasdant yn serennu. Roedd y twmpath wedyn yn wych. Diolch i bawb a wnaeth trefnu'r Ŵyl. Yn bendant yr ydyn ni eisiau dod yn ôl ar gyfer Gŵyl Tegeingl 2009.

Hanner Eisteddfod 2008

2008-08-11T12:40:00.000-07:00

Mi wnes i ddechrau swydd newydd yn Bakewell ar ddydd Gwener 1af Awst, felly roedd rhaid i mi fod yn fodlon efo gwylio’r digwyddiadau’r penwythnos cyntaf yr Eisteddfod a'r dydd Llun a Dydd Mawrth cyntaf ar S4C. Mi es i i lawr i Gaerdydd ar gyfer ail hanner yr wythnos ar ddydd Mercher. Roedd y daith digon hawdd gan nad oedd gormod o gerbydau ar y brif ffordd. Wnaethon ni, sef Marilyn a finnau, aros mewn gwely a brecwast yn Llanilltud Fawr am bedair noson. Cyn mynd i'r eisteddfod roedd rhaid picio draw i draeth Llanilltud er mwyn cael gweld Mor Hafren. Ar y bore wedyn roedd hi'n digon haws dal trên i Gaerdydd er mwyn cyrraedd maes Yr eisteddfod. Er gwaetha glaw trwm ar y dydd Sadwrn olaf rhaid i mi ddweud taw ar y cyfan cawson ni amser digon braf. Un peth gwych ar ddydd Llun oedd buddugoliaeth Telynau Cwm Dderwent yn y gystadleuaeth Werinol. Gwelir http://www.bbc.co.uk/cymru/eisteddfod2008/sites/canlyniadau/canlyniad1 a http://www.thelittlewelshshop.co.uk/. Mi wnes i gwrdd â llwyth o hen gyfeillion, sef cyn cydweithwyr o Fenter Iaith Abertawe, a ffrindiau di-ri o wahanol cyrsiau Cymraeg dros y blynyddoedd, fel Malcolm o Gwmgaer sy wedi rhannu sawl Cwrs ‘Dehongli-Cymru' yn Aberystwyth, William Thomas ( llun ar y dde, mae William yn sefyll yn y canol) sy'n dod o Flaenau Ffestiniog yn wreiddiol, ond sy wedi byw yn Llundain am dros 40 mlynydd. Beth bynnag roedd safon y canu corawl yn yr Eisteddfod cystal ag erioed. Pan o’n i’n yno ges i air bach efo fy ffrind Padi, gwelir fideo islaw. Wnes i gymryd y gyfle i brynnu sawl crys-t Cymraeg ar stondin Cowbois, gan gynnwys ' Trafferth Mewn Tafarn'. Mi ges i gyfle i wrando ar ddarn o Ddyddiadur y dyn dŵad gan Dafydd Hughes yn y babell Llen, a hefyd i wrando ar ddarlith am grefft y Cyfarwyddwr bore dydd Iau ym Mhabell y Cymdeithasau.
Rŵan ydw i wedi cyrraedd Swydd Derby yn ddiogel ac yn edrych ymlaen yn barod at yr Eisteddfod nesa, sef Y Bala 2009, gan obeithio cael cystal amser yno, ond heb y holl law.

Mae'na un stori bach arall, sef bod Siriol Colley, Llywydd Cymdeithas Cymry Nottingham wedi sgwennu erthygl yn rhif 47 o'r cylchgrawn Golwg. Gwelir http://www.golwg.com/

A dyma fideo Padi!

Maen braf yn yr haf

2008-07-25T06:07:00.000-07:00

Wel, mae'r haf wedi cyrraedd yr wythnos yma. Roedd rhaid i mi ddyfrhau'r llysiau yn yr ardd. Diolch i'r drefn roedd digon o ddŵr yn y casgenni dŵr wrth ochr y sied a'r Tŷ Gwydr yn yr ardd. Wnes i dynnu chwyn hefyd. Gwaith poeth yn yr haul. Ond heddiw yr ydw i wedi cael seibiant bach, ac wedi picio draw i Nottingham i ymweld â siop Offerynnau Cerddorol, sef Hobgoblin. Mae siop Hobgoblin yn enwog yn y byd canu gwerin, ond yn anffodus does dim siop yng Nghymru fach. Dim eto beth bynnag. ( Gwelir http://www.hobgoblin.com/nottingham/index.php ) Maen nhw werthu pob math o Offerennau Cerddoriaeth Gwerin gan gynnwys pibau o'r Alban ac Iwerddon, ac wrth gwrs y delyn Geltaidd.
Mae gen i dipyn o gasgliad o Offerynnau o'r fath fy hunan. Sef Dau Felodeon un o'r Almaen a'r llall o'r Eidal. Mae gen i lwyth o Chwibanau Ceiniog, ond maen nhw'n costio dipyn yn fwy na cheiniog y dyddiad yma. Mae gen i dair Chwiban fawr ( 'd' isel )sy wedi costio dros £60 yr un. Hefyd mae gennyn ni dri Bhodhran o safonau gwahanol, gitar a fidl.
Y llynedd, ac yn y Gwanwyn eleni pan o'n i'n gweithio i Fenter Iaith yn Abertawe roedd hi'n rhan o'n ddyletswydd fi i drefnu gweithgareddau, felly mi wnes i drefnu sesiynau. Gwelir http://www.menterabertawe.org/fideo/SesiwnBarddBach180108.html . Mi ges i hwyl enfawr yn gwrando ar Gerddorion talentog iawn yn canu ac yn chwarae offerynnau fel y pibgorn, yn enwedig pobl fel Huw Dylan Owen

Heno yr ydyn ni'n mynd i sesiwn yn Nhafarn Y Barley Mow. Ym Mis Awst ar ôl yr Eisteddfod yr ydyn ni'n bwriadu mynd i Ŵyl Cerddoriaeth Gwerin ger Yr Wyddgrug. (Gwelir http://www.mrsackroyd.com/Tegeingl.htm ) Gawn ni weld os bydd y tywydd poeth hafaidd yn parhau neu beidio.

Ble aeth yr haul?

2008-07-10T02:17:00.000-07:00

10 Gorffenaf 2008
Wel, dyma ni, mae'r mis Gorffennaf yn brysio ymlaen a does dim golwg o dywydd hafaidd, beth sy'n digwydd? Dydy'r llysiau yn yr ardd dim yn tyfu fel y dylen nhw chwaith.
Yr ydw i wedi bod yn brysur er gwaetha’r tywydd. Yr ydw i wedi ymweld â Gogledd Cymru er mwyn mynd i gyfweliad, ond yn anffodus ches i mo'r swydd, ond mi ges i well amser yn ardal Bakewell a bellach yr ydw i wedi cael cynnig swydd, felly mi fydda i'n aros yn Lloegr.
Bellach mae'r amser wedi cyrraedd i ddechrau trefnu'r Ysgol Cymraeg Undydd Derby. Mae'r neuadd gymunedol Chester Green wedi cael ei bwcio ar gyfer Dydd Sadwrn 27ain o Fedi. Yr ydw i wedi trefnu'r athrawon, sef Eileen Walker o ardal Bradford, ac Elin Heron sy'n arwain Dosbarth WEA Cymraeg Belper fel arfer. Yr ydw i wedi bwcio gwraig wadd, awdures, personoliaeth teledu sy'n ymddangos yn rheolaidd ar S4C ond mi fydd ei henw hi yn gyfrinachol tan y diwrnod.
Dydw i ddim yn siŵr os ydw i'n hoffi'r newidiadau sy'n mynd i ddigwydd i amserlen Radio Cymru ym Mis Medi. Wrth glywed y nifer o bobl sy'n protestio ar raglen Taro Post ar ddydd Mawrth roedd hi'n amlwg bod golygydd Radio Cymru wedi codi nyth cacwn ar ei phen. Dydy pobl y de-orllewin ddim yn hapus efo colli rhaglen oedd yn cael ei darlledu'n arbennig bob prynhawn iddyn nhw. Mae nifer o bobl yn anhapus efo colli rhaglen Jonsi yn y bore. Mae pobl eraill yn anhapus efo cael tair awr o Jonsi yn y prynhawn. Dydw i ddim yn hapus efo symudiad Taro'r Post i hanner dydd. Mae hi'n rhy gynnar pan yr ydw i ffordd o'r Tŷ.
Nos Wener yr ydw i'n mynd i sesiwn cerddoriaeth Werin yn Nhafarn 'Y Barley Mow' Bonsall, gobeithio bydd digon o gerddorion yno.
Mi fydd ffrind fy ngwraig, sef David yn ymweld dros y penwythnos, mi fydd hynny'n codi'r pwnc beth y dylen ni wneud. Taswn i'n cael dewis mi fyddwn i'n mynd a nhw i weld siop llyfrau Scarthin, Cromford. Mae hi'n siop arbennig o dda efo ddewis eang o lyfrau, caffi a hyd yn oed llyfrau Cymraeg ail law weithiau.

Siarad Cymraeg, teithio a Dawnswyr Gwerin

2008-06-26T08:22:00.000-07:00

Unwaith eto yr ydw i wedi bod yn brysur. Yr ydw i wedi cael hwyl yn defnyddio meddalwedd Skype i siarad â phobl dros y we. Ar hyn o bryd yr ydw i'n gallu cynnal sgwrs efo Viv yn Nottingham a Peggi yn Abertawe trwy'r Gymraeg. Hefyd yr ydw i'n siarad yn achlysurol efo ffrind Joe yn Alaska. Hoffwn gysylltu â rhagor o bobl sy eisiau siarad Cymraeg trwy defnyddio meddalwedd Skype. (Gwelir http://www.skype.com/intl/en/download/skype/windows/)
Ar fore dydd Mawrth es i draw i gyfarfod y grŵp Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby. Yr wythnos yma wnaeth yr aelodau trafod beth roedden nhw wedi gwneud dros yr wythnos gynt, wedyn chwarae gem Scrabble yn y Gymraeg a chael paned o de neu goffi.
Roedd digon o amser ar ôl i wneud dau glip fideo. Y cyntaf efo Dr Siriol Colley, y llall efo Allan Child. Gwelir clipiau islaw. Wnaeth pawb mwynhau’r fore. Yn anffodus does dim cyfarfod eto tan Fis Medi.
Ar bnawn dydd Mawrth es i draw i Tarporley i weld fy rhieni, ac wedyn ar fore ddydd Mercher es i draw i Gymru ar gyfer gyfarfod yn Llanrwst cyn dod yn ôl i Belper mewn ychydig dros dair awr a hanner.
Roeddwn blinedig iawn, ond roedd fy ngwraig a ffrind eisiau mynd allan i Glwb Dawnswyr lleol ble mae pobl yn chwarae offerynnau hynafol fel 'Hurdy-Gurdy' ac yn gwneud dawnsfeydd Ffrengig a Llydewig. Yn 2006 roedd grŵp o ddawnswyr o Lydaw yng Nghaernarfon pan o’n i'n teithio i Harlech. Roedden nhw braidd yn swnllyd ond yn wych.
Yr ydw i heb wneud llawer yn yr ardd, mae angen torri’r glaswellt. Hefyd dydy'r llysiau dim yn tyfu'n dda ar hyn o bryd. Diffyg gwres a gormod o wynt cryf yw'r broblem mae arna i ofyn

Dyma'r fideo Allan

Dyma'r fideo Siriol

Dyma'r fideo o'r Clwb Dawns Ochbrook

Dyma dau fideo o dawnswyr o Lydaw yng Nghaernarfon

2008-06-17T07:47:00.000-07:00

Wythnos brysur iawn.
Yr ydw i wedi bod yn brysur yn gweithio yn yr ardd dros yr wythnos ddiweddar. Yr ydw i wedi plannu Corn Indiad, Courgettes, Ffa Dringo, Ffa Ffrengig, Pumkins, Cennin. Ar ben hynny yr ydw i wedi torri'r perthi, ac wedi torri'r lawnt. Er gwaetha hynny yr ydw i wedi cael digon o amser i fynd i ddigwyddiad ail-greu hanes yn Amgueddfa Genedlaethol Tramiau, Crich , Swydd Derby. Roedd digwyddiad o'r enw'r Blynyddoedd Jazz yn digwydd yno. Roedd criw bach o ffrindiau fi, sef Y Columna, (gwelir safle we http://www.lacolumna.org.uk/ ) yn ail greu golygfeydd o'r Strike Cyffredinol, a'r Frigâd Ryngwladol a'r Rhyfel Cartref Sbaen 1936-1939.
Heddiw yr ydw i wedi cwrdd ag Elin Merriman, athrawes y dosbarth Cymraeg WEA yn Belper i wneud cyfweliad ar gyfer y blog yma. Mae Elin yn dod o Swydd Derby. Mae ei theulu hi'n dod o Gymry yn wreiddiol ond cafodd Elin ei magu yn Milford. Mae ei thad hi yn Gymro di-gymraeg, felly cafodd hi mo'r cyfle i ddysgu'r iaith pan oedd hi'n tyfu. Felly pan oedd hi'n 18, aeth hi i Lanbedr i ddysgu'r iaith Gymraeg ac wedyn i Aberystwyth er mwyn gwneud gradd Cymraeg. Mae Elin hefyd yn helpu'r Ysgol Undydd Cymraeg Derby sy'n digwydd bob Mis Medi. Dyma llun o Elin yn arwain y dosbarth i ddechreuwyr yn Ysgol Undydd Derby 2006. Mae hanes Elin yn diddorol tu hwnt, gwelir fideo yma.

Cwffio'r Cyfrifiadur

2008-06-07T05:13:00.000-07:00

Wel mi ges i dipyn o hwyl dros y penwythnos diweddar. Mi wnes i weld ffrindiau yn ardal Bradford ar ddydd Llun. Ar fore dydd Mawrth mi es i i gyfarfod Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby sy'n cael ei gynnal yn Nhy Cwrdd y Crynwyr yng nghanol Derby dim yn bell o'r Eglwys Gadeiriol Derby. (gwelir http://www.derbywelshlearnerscircle.fusiveweb.co.uk/ ). Roedd dim ond pump ohonon ni yno'r wythnos yma. Mae'r grŵp wedi bod yn darllen Te yn y Grug gan Kate Roberts. Mae hi'n dipyn o her i'r grŵp gan fod y grŵp wedi dysgu iaith y de pan oedden nhw yn Nosbarth WEA Delyth Neill.Ar ddydd Iau roeddwn i'n dysgu sut i'w roi lluniau fideo ar fy mlog. Felly pan o'n i'n gweld aelodau o'r Gymdeithas Cymry Nottingham mewn Bore Coffi Cymraeg ar fore dydd Gwener ro’n i'n barod i ffilmio'r rhai oedd yno. Mae'r cwbl ar gael i'w weld ar flog newydd o'r enw Cymry'r Canolbarth ( gwelir http://cymryycanolbarth.blogspot.com/ ) ond dyma fideo o Viv Harris,

y dysgwr brwd sy wedi dechrau'r Bore Coffi Cymraeg misol y llynedd
Ar un adeg roeddwn i'n arfer gweithio yng nghanol Nottingham yn rhedeg Clwb Swydd yng Nghapel yr Undodiaid. Roedd hi'n brofiad diddorol, ac yr oeddwn i'n cwrdd â phob math o bobl.Yfory mi fydd y wraig a finnau'n mynd i ymweld â Chronfa Dŵr Carsington, sy wastad yn hwyl. Mae 'na awyrgylch dda yno bob tro dan ni'n mynd efo bobl yn cerdded, canwio, hwylio ac yn mwynhau'r awyr iaich. Wel, dyna'r cwbl am rawn.

Crwydro Caer 31-5-08

2008-06-02T01:41:00.000-07:00

Mi aethon ni, y wraig a fi, draw i Tarporley dros y penwythnos i weld fy rhieni, ac i helpu nhw gyda phrosiect ar eu cyfrifiadur nhw, diolch byth roedd hi’n jobyn byr, felly cawson ni’r cyfle i dreulio’r prynhawn yng Nghaer.
Mi ges i fy magu yn Swydd Caer mewn pentref o’r enw Tarvin. Mae’r gair yn dod o’r Gymraeg mae’n debyg sef y gair ‘terfyn’, mae Tarvin yn sefyll dim yn bell o afon o’r enw ‘Gowy’ sy’n debyg iawn i enw'r anfon Gwy yng Nghymru. Mae’na sawl enw arall yn Swydd Caer fel y pentre’ o’r enw Bryn ger Northwich.
Fan hyn yn Swydd Derby mae’na ddigon o enwau sy’n tarddu o’r Gymraeg. Afonydd fel y Derwent, y Dove, y Wye. Hefyd pentrefi fel Crich a Pentrich, mae’na fryn lleol o’r enw ‘the Chevin’ ond eto i gyd mae’r enw yn dod o’r gair Cymraeg sef y gair Cefn.
Mae’na sawl llyfr perthnasol sy’n adrodd yr hanes yma. Geiriadur Enwau Lleoedd Prifysgol Rhydychen yw un, llyfr da arall yw ‘English Places Celtic Voices’ sy’n rhestr 2000 o enwau lle o dras Cymraeg y tu allan i Gymru o fewn y DU. Efallai mai nifer fawr o’r Saeson mewn gwirionedd yw Cymry sy wedi colli’r Iaith 1300 o flwyddnod yn ôl.
Beth bynnag erbyn dau o’r gloch prynhawn dydd Sadwrn roedd Marilyn a finnau yn crwydro strydoedd Caer. Son am brynhawn braf, roedd yr haul wedi tynnu cannoedd o bobl allan. Rhaid i mi ddweud bod cymeriad Caer wedi newid yn fawr ers i mi fynd yno fel bachgen Ysgol yn y saithdegau. Pryd hynny does dim parth di-draffig yng nghanol y dre, ac roedd y bysiau a cherbydau yn mynd ar hyd strydoedd le rŵan dim ond torfeydd o bobl yn hel y bargain diweddaraf.
Pan o’n i’n ifanc doeddwn i ddim yn ymwybodol o’r Gymraeg, bellach ambell waith dw i’n clywed Cymry yn y ddinas. Dydd Sadwrn roedd ‘na chryn dipyn o ymwelwyr ac roedd dau ddyn yn gwisgo arfwisg Rufeinig, fel dau o filwyr Macsen Wledig sy wedi cael eu gadael ar ôl!

Mi aethon ni i mewn i’r eglwys gadeiriol, i’r Caffi am baned, ac wedyn am dro ar hyd muriau’r dre i siop llyfr le mae’na adran llyfrau Cymraeg a Chymreig ail law. Mi brynais i gopi o hen lyfr sy’n son am hanes bro Maelor. Yn ddiweddar dw i wedi cael anrheg o hen lawlyfr am ddysgu Cymraeg oddi wrth ffrind sy’n gwneud gwaith printiedig efo hen beiriant argraffu llythyr plwm. Gwelir llun yma o’r llyfr, pryd, tybed, cafodd y llyfr ei argraffu?
Wedyn mi aethon draw i dafarn i weld llun arbennig mewn tafarn sy’n dangos Brenin Edgar yn derbyn gwrogaeth oddi wrth wyth o dywysogion Cymreig. Mae’r perthynas rhwng y Cymry a thrigolion dinas Caer yn well y dyddiau yma, does neb bellach yn bygwth saethu’r Cymry efo bwa a saeth os ydyn nhw’n cael eu dal o fewn muriau’r dre ar ôl machlud y haul!

Mwydro

2008-05-30T07:59:00.000-07:00

Rhaid i mi ddweud paid a disgwyl iaith ysgrifenedig perffaith o'r blog yma. Sais ydw i, sy wedi dysgu'r hen iaith. Wrth gwrs mae gen i uchelgais i fod yn berffaith ond dyma fo, uchelgais yw uchelgais. Yn y cyfamser dan ni i gyd yn byw yn y byd go iawn. Felly mi fydd camgymeriadau yn digwydd yn aml.
Ar hyn o bryd dw i ddi-waith, neu fel chwedal y sais, "rhwng swyddi", felly mae gen i digon o amser i bethau fel y blog yma. Hefyd mae gen i ddigon o amser er mwyn ymweld a chyfarfodydd y Cymry alltud sy'n byw yn yr ardal. Er engraifft, mis diweddar, es i draw i Nottingham i'r Bore Coffi, sy wedi cael ei drefnu ar gfyer aelodau Cymraeg eu iaith Cymdeithas Cymry Nottingham. Roedd hi'n cyfle wych i ddysgwyr fel fi i ymarfer.
Fel rhan mwya o'r cymdeithasau debyg, mae'r aelodaeth yn heneiddio, ond maen nhw'n brwd ac yn gyfnogi eu gilydd trwy pob math o weithgareddau ar hyd y flwyddyn. Gwelir http://www.holtonline.org.uk/cymdeithas/nottingham/ .
Efallai mi fydd hi'n syndod i rai, ond mae'na gryn dipyn o bobl sy'n byw yn Lloegr sy'n dysgu'r iaith. Dw i wedi dod ar draws bobl yn Swydd Efrog sy'n cynnal Clwb Clebran bob mis yn ardal Keighley, gwelir Clwb Clebran Bradford
http://www.communigate.co.uk/brad/welshclwbclebran/ , dydyn nhw ddim yr unig grwp chwaith. Mae'na grwp sy'n cwrdd yn wythnosol yn Derby, sef Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby, trefnydd presennol yw Allan Child, ond mae'na grwpiau yn hob man, y Chilterns, Llundain, Leicester, Coventry, Birmingham, Stockport. Mae wefan y grwp yn Derby yn rhestr grwpiau dysgywr a Chymry Cymraeg fel
Chelmsford and District Welsh Society
http://www.geocities.com/cdwelshsociety/A-index.html
Loughborough Welsh Society
http://infolinx.leics.gov.uk/infolinx/infolinx.infolinx_out.getres?id=10764&template=details
Canolfan Cymry Llundain
http://www.londonwelsh.org/
Cymdeithas Cymreig Birmingham
http://www.birminghamwelsh.org.uk/
Cymrodorion Maesbedr
http:///www.users.global.net.co.uk/~scrol/pws/mapysafle.html
Northwich Welsh Society
http://freespace.virgin.net/usedto.be/index.html
Deepings Welsh Society
http://www.deepingsonline.co.uk/pp/club/detail.asp?id=1663
Clwb Clebran Bradford
http://www.communigate.co.uk/brad/welshclwbclebran/
Clwb Cymraeg Y Chilterns
http://freespace.virgin.net/d.griffiths/ardal1.htm
The Little Welsh Shop
http://www.thelittlewelshshop.co.uk/
Wel, dyna digon am rwan. Hwyl tan tro nesa. Jon Sais.