Heulwen braf Abertawe

Yr ydw i wedi cael wythnos gyfan lawr ymhlith y Jacs (pobl Abertawe) yn Abertawe, cawson ni (Marilyn a finnau) digonedd o heulwen braf a dim ond ambell smotyn o law. I fod yn fanwl cywir roedden ni'n aros ym Mae Caswell ac yn wneud y pethau twristaidd arferol. Felly mi wnaethon ni ymweld â Chaffi Verdis yn y Mwmblws ar fore Dydd Sul a mynd i weld ffilm 'Robin Hood' yn ystod y prynhawn. Ar ddydd Llun aethon ni i Ddinbych y Pysgod, wedyn ar ddydd Mawrth mi wnaethon ni ymweld â'r Gerddi Botaneg Genedlaethol ger Cross Hands, roedd criw o blant Urdd Gobaith Cymru yno er mwyn cyhoeddi neges Ewyllys Da'r Urdd i'r Byd. Wrth i ni fynd i mewn dyna oedd Hywel Gwynfryn yn dod allan a chawson ni sgwrs fer. Ar ddydd Mercher mi wnes i ymweld ag Oriel Glyn Vivian a hefyd Amgueddfa'r Glannau. Hefyd aethon ni am dro o gwmpas Bae Oxwich a hefyd am dro arall ar hyd clogwyni ger 3 Cliffs Bay. Digon i gadw ni'n brysur. Ar ben hynny es i i sawl digwyddiad Cymraeg ar fy mhen fy hun sef cyfarfod Cyd yn Nhŷ Tawe, menter Iaith Abertawe. Hefyd mi wnes i gwrdd â hen bos fi, Dai Pryer a'r cadeirydd Menter Iaith Abertawe (Huw Dylan Owen) sy'n ffrind am beint cyflym. Yn olaf ar nos Wener aethon ni i barti i aelodau Plaid Cymru (na ddw i ddim yn aelod o'r Blaid!). Cafodd y parti ei gynnal i ddathlu gwaith aelodau lleol y blaid yn ystod yr etholiad cyffredinol. Roedd aelodau o'r band gwerinol Cymraeg Yr Alltud yn chwarae, hynny yw Dylan, Chris a Jacob, eu perfformiad nhw ar noson y parti yn lawer gwell na pherfformiad y blaid ar noson yr etholiad!
Ar nos Lun daeth ffrind, sef Pegi, draw am bryd o fwyd yn ein 'fflat' ni, a chawson ni sawl bryd eraill yn y ddinas. Govindas amser cinio Dydd Iau, Il Padrinos ar Wind Street ar nos Wener, mae'na ddigonedd o leoedd bwyta yn Abertawe mae'n siŵr.
Roeddwn aros mewn apartment ym Mae Caswell efo balconi a ffenestri dwbl enfawr. Felly cawson ni olygfa fendigedig dros y bae. Roedd hefyd ogof ar ochr dde i'r bae. Pan oedd hi'n glir roedd hi'n bosib gweld Dyfnaint a Rhostir Exmoor ar y gorwel. Sawl tro gyda'r nos ac yn ystod y prynhawn wnes i weld y fferri newydd yn teithio draw i Iwerddon.
Yn bendant mi fydden ni'n dod yn ôl i Fae Caswell.

Ysgol Basg Trewern

Mi ges i wythnos braf draw yn ardal y Trallwng yr wythnos hon. Roeddwn fynychu Ysgol basg yng Nghanolfan Cymunedol Trewern a Butterton. Roedd yn braf o ran cwmni yn y dosbarth a hefyd o ran y tywydd y tu allan. Awyr glas yn ymestyn i'r gorwel a dim golwg o law yn nunlle. Roedd aelodau'r dosbarth yn gymysgydd o ddysgwyr profiadol a lai profiadol. Roedd hyd yn oed rai Cymry yno er mwyn gwella eu Cymraeg rhydlyd.
Roedd y gwesty bach yn gysgod bryn lleol ac roedd golygfeydd gwych o'm cwmpas.
Ar ôl y dosbarth roedd digon o amser i bicio draw i'r Trallwng er mwyn ymweld â'r siop Cymraeg lleol sef 'Pethau Powys'. Mae'r Trallwng yn hen dref farchnad weledig ond mae'ma arwyddion bod'na dipyn o bres a buddsoddiadau yn digwydd efo adeilad Marchnad da-byw newydd ac ambell siop a chaffi newydd yn y dref.
Y penwythnos gynt mi wnes i ymweld â chronfa dwr Carsington efo fy ngwraig a'm ffrind. Roedd hi'n oer ond yn braf. Wrth gwrs mae Carsington yn lle addas i ddigwyddiadau awyr agored efo digon o le i'r Genedlaethol hyd yn oed. Beth sy'n ddiddorol yw'r faith bod'na Gylch Meini Modern ar safle Carsington. Mae'r cylch yn cynnwys maen mawr yn y canol efo arwydd yr Orsedd. Felly beth amdani? Dyma gyfle euraidd i'r brifwyl cymreigio canolbarth Lloegr!

Y Celtiaid ac arwyddion o'r Gwanwyn

Mi ges i benwythnos diddorol iawn. Ar ddydd Gwener mi wnes i yrru draw i Swydd Caer. Ar y ffordd mi wnes i fynd trwy ganol Leek. Mae'na hen groes Gristnogol yno. Yn ôl y son mae hi'n Groes o'r Cyfnod Sacsoniad, ond i mi mae hi'n edrych fel Croes Celtiaid. Wedyn wrth fynd ar draws yr ucheldir rhwng Cronfa Dwr Rudyard a thref Congleton mae rhaid gyrru ar ffordd uchel iawn. Fel arfer ydych chi'n gallu gweld Cymru ar y gorwel ond roedd hi'n rhy niwlog ar Ddydd Gwener. Felly mi nes i droi fy ngolwg i'r dwyrain, i'r ucheldir o gwmpas Axe Edge. Ces i fy synnu i weld olion dau luwch eira ar ben Axe Edge o hyd.
Wedyn es i ymlaen i Tarporley i aros dros nos yn Nhŷ fy rhieni cyn symud ymlaen, yn gynnar ar fore Dydd Sadwrn i Wrecsam ar gyfer Cwrs undydd, sef Cyflwyniad i'r Celtiaid. Roedd y cwrs yn digwydd yng nghanolfan Partneriaeth Parc Caia. Roedd 6 ohonon ni yno ar wahân i Dr Siôn Aled Owen (y tiwtor).
Roeddwn wrth fy modd efo'r cwrs, enwedig oherwydd y cyfle i dreulio pum awr yn gwrando a sgwrsio yn yr hen iaith. Hefyd roedd hi'n wych i gael gweld hen ffrindiau eto.
Ar ôl y Cwrs roedd digon o amser i bicio i mewn i Wrecsam ac i fynd i Siop y Siswrn yn Farchnad y Bobl. Diwrnod braf!
Des i yn ôl i Swydd Derby ar fore Dydd Sul ac roedd hi'n petai bopeth yn trio rhwystro fi rhag cyrraedd adre, roedd pob math o beth o'm mlaen i, sef tractorau, ras beicwyr, carafanau. Mae'n amlwg bod y Gwanwyn ar y gorwel pan mae'n lonydd cefn gwlad yn llenwi efo tractorau, beicwyr a charafanau!

Gaeaf yn y bore.

Ces i dipyn o fraw'r bore'ma. Wrth i mi godi i gynnau'r tân yn y lolfa mi sylwais i ar y golau llachar y tu allan. Roeddwn feddwl bod y wawr yn y gynnar y bore'ma, ond wrth edrych allan trwy'r ffenest mi welais i fod storm eira yn chwythu dros Belper. Roedd mantell 4 modfedd o eira dros bopeth gan gynnwys y ffordd, yr ardd cefn, toeau'r dref a'r cefn gwlad o gwmpas hyd at y gorwel.
Roedd rhaid i mi glirio'r drive yn gyntaf a bwyta brecwast, ond erbyn 11.00 y bore dyma fi a'm cyfaill Colin yn cerdded dros y caeau ac yn anelu at ben rhyw fryn bach lleol.
Roedd digon o bobl eraill yn gwneud yr un peth efo eu cŵn, eu plant a'i slediau. O'r copa bryn roedd hi'n bosib gweld i fyny'r dyffryn. Doedd fawr ddim o'r byd natur i'w weld , hyd yn oed yn y coed sy'n tyfu ar ochr y bryn. Mi welais i dim ond un bran yn eistedd ar ben cangen.
Roedd awr o gerdded yn ddigon a cyn bo hir dyna oeddwn yn nol o flaen tân cynnes yn bwyta cawl a thost wrth weld yr eira yn dechrau toddi. Dyna beth braf, Gaeaf yn y bore, Gwanwyn yn y prynhawn.

Popeth yn Gymraeg, Nottingham, Mis Byr

Dyma ni wedi gadael mis Ionawr 2010 yn barod a Mis Byr ar ei ddechrau. Bore dydd Gwener gyntaf y mis felly a dyma fi'n gyrru'r car draw i dŷ Cathryn yn Keyworth ger Nottingham. Ar y ffordd yno mi welais enw lôn cefn gwlad sef Pendock Lane. Yn ôl geiriadur enwau lleoedd Prifysgol Rhydychen gair o'r Gymraeg yw Pendock. Mae Pendock yn ardal Worcester mae'n debyg. Wn i ddim os oes enw o'r math yn Swydd Nottingham. Ond mae'r ystyr yw 'barley field on a hill'. Addas iawn wrth feddwl am y dirwedd o gwmpas Keyworth a hefyd am y ffaith bod sawl un Cymro a Chymraes yn byw gerllaw.
Beth bynnag, roedd hi'n fore cyfarfod Bore Coffi Popeth yn Gymraeg cymdeithas Nottingham ac fel arfer roedd hi'n llwyddiannus dros ben efo 13 ohonon ni'n bresennol (3 oedd wedi dysgu a 10 o Gymry alltud).
Mi wnes i ddod a hen gopïau o'r Cymro i’r cyfarfod, ac roedden nhw'n eithaf poblogaidd. (Gwelir llun uwchben efo Yvonne, Joella a Dafydd yn darllen y Cymro). Mi ges i sgwrs ddiddorol iawn efo'r mab ieuengaf (Lewis) o'r teulu sydd yn cael eu disgrifio yn y nofel a enillodd y fedal rhyddiaith yn ystod Eisteddfod 2002 sef O! tyn y Gorchudd gan Angharad Price. Mae o’n byw yn Bramcote ar ôl ymddeol ond yn aelod o’r Gymdeithas yn Nottingham ac yn hapus iawn i gael dod i’r cyfarfodydd Bore Coffi. Hefyd wnaeth Beti a Beryl adrodd cerdd Cymraeg. (
Syth wedyn es i nôl i Belper i gwrdd â Marilyn (fy annwyl wraig) cyn gyrru draw efo hi i Swydd Caer am y penwythnos. Ar y Bore Sadwrn aeth y ddau ohonon ni i bentref Holt i gwrdd â grŵp Sadwrn Siarad sydd yn cyfarfod yn fisol yn y Canolfan Garddio yno. Roedd hi'n niwlog trwy'r dydd heb fawr o haul i'w weld. Wedyn mi es i draw i Wrexham i grwydro dipyn yn y dre gan gynnwys ymweliad i Siop y Siswrn ym Marchnad y Bobl.
Mi nes i brynu sawl llyfr yn WH Smiths a hefyd cylchgronau Cymraeg cyn gyrru yn ôl trwy’r niwl a oedd heb ddiflannu i gynhesrwydd tŷ fy rhieni yn Tarporley. Daethon ni yn ôl i Belper ar y Sul. Bydd rhaid i Marilyn druan mynd yn ôl i waith yfory, ond mae gen i wythnos o wyliau olaf y flwyddyn ac felly wythnos o ryddid. Tydi bywyd yn braf ond ydy?

Daw haul ar y bryn?

Dydw i ddim eisiau swnio fel hen ddyn blin ond yr ydw i wedi hen alaru ar y gaeaf yma. Yr ydyn ni wedi cael gormodd o eira o hyd ac yr ydyn ni wedi treulio gormod o nosweithiau o dan y rhewbwynt yn barod.

Rhaid i mi ofyn pryd daw haul ar y bryn? Pryd daw'r gwanwyn? Ond o leiaf cawson ni ymwelwyr i'n ngardd cefn yr wythnos yma, sef Socan Eira (neu Fieldfares yn yr iaith fain). Wnaethon nhw'n bwyta'r eirion cochion i gyd cyn diflannu.
Hoffwn i ddiflannu o'r wlad gaeafol yma hefyd, ond gobeithio ni fydd y gwanwyn yn bell i ffordd.

Y Dref Wen ar y gorwel

Mi wnes i dreulio awr a hanner y bore 'ma yn eistedd yn fy nghar ar ben Alport Heights cyn mynd am dro bach sydyn o gwmpas y copa yn y gwynt oer. Mae'r bryn hwn yn sefyll nepell o Wirksworth, Swydd Derby. Beth sy nodweddiadol am y lle yw'r ffaith eich bod chi'n gallu gweld yn bell, dros dirwedd canolbarth Lloegr i bob cyfeiriad.
I'r gogledd mae'r ardal y Peak yn sefyll, gan gynnwys mynydd sy'n bia enw Cymraeg, sef Mam Tor, i'r dwyrain mae'na afon, unwaith eto efo enw Cymraeg arno, sef Afon Derwent. Yn ardal y Peak mae'na afonydd eraill sef Afon Dove ac Afon Wye efo enwau Celtaidd. Tu hwnt i'r Derwent mae'na bentrefi o enwau Crich a Phentrich, enwau eto sy'n dod o'r hen iaith y Brythoniaid. Dim yn bell i ffordd yn Ne Swydd Efrog mae'na dref o'r enw Peniston, sy'n unwaith eto yn rhannol Cymraeg. Wrth edrych i'r de mae hi'n bosib gweld bryn sy'n sefyll uwchben Belper o'r enw'r Chevin, sy'n ffurf Seisnigaidd o'r gair cefn.
I'r gorllewin yn Swydd Stafford mae'na bentref o'r enw Penkridge. Mae'r enwau Celtaidd, Brythoniaid, Cymraeg yma yn dangos yn glir bod yr hen Gymry wedi gadael eu hol ar yr ardal yma o ganolbarth Lloegr.
Ond beth sydd o wir ddiddordeb i mi yw'r ffaith ei bod hi'n bosib gweld, yn niwlog ar y gorwel, dau fryn yn Swydd Amwythig sef y Long Mynd a'r bryn o'r enw'r Wrekin. Yn ôl rhai ffyhonnellau llenyddol roedd y Dref Wen yn sefyll yn ardal y Long Mynd, felly mewn ffordd yr ydyn ni'n gallu gweld y holl ffordd o ganolbarth Lloegr at y ffin Cymreig adeg hen Frenhiniaeth Powys. Os yr ydych grafu yn ofalus iawn ar y llun yma, mae'n bosibl gweld y ddau fryn sy'n dan sylw.