Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Nottingham

Cynhaliwyd Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Nottingham diweddar yn Nhŷ Howell Price yn West Bridgford ar fore Gwener 8fed o Ragfyr, roedd 10 yn bresennol gan gynnwys chwaer Howell oedd wedi teithio o Sir Gaerhirfryn i aros gyda fe. Cawson ni sgwrs fywiog efo cwmni o bobl groesawgar a brwd dros yr iaith a'r pethe. Diolch yn arbennig i wraig Howell sef Maureen am ddarparu gwledd o gacenni, biscedi a mins peis.

Y diwrnod wedyn roedd hi'n ein tro ni yn Derby i groesawu dau aelod o Gymdeithas Cymry Nottingham i Weithdy Cymraeg Nadoligaidd Cylch Dysgwyr Derby. Roedd neuadd Eglwys y Bedyddwyr yn Littleover yn gynnes ac yn lle addas iawn i'r 13 oedd yn bresennol. Wnaethon ni chwarae Scrabble Cymraeg a chafodd y rhai oedd ar fwrdd Elin digon o amser i fynd ymlaen i ddechrau gem o Fonopoli Cymr

aeg. Mae'na ragor o bethau Nadoligaidd i ddod efo Cymdeithas Cymry Nottingham yn cynnal Parti Nadolig nos Fercher nesa ac wedyn ar bnawn Sul 16 o Ragfyr yn cynnal y gwasanaeth carolau dwyieithog blynyddol. Felly gobeithio mi fydd nifer o ddysgwyr lleol yn gallu bachu ar y cyfle i gael gwledd o garolau Cymraeg!

Mi fydd y gweithdy nesa yn Derby yn Nhŷ Cwrdd y Crynwyr ar Sadwrn 12 o Ionawr.

Diwrnod oer yn swydd Derby

Mi ges i ddiwrnod braf heddiw. Mi es i am dro efo fy annwyl wraig o amgylch rhan o gronfa dwr Carsington, neu 'Glan y Môr Swydd Derby' fel mae rhai pobl yn ei galw fo. Roedd hi'n uffernol o oer ond yr oedd yr awyr yn las ac roedd nifer o bobl i'w gweld yn hwylio, yn reidio beic neu yn cerdded. Mi wnes i gyfri 15 o gwch hwylio ar y llyn. Roedd nifer go dda o bobl hefyd yn gwylio adar yn un o guddfannau gwylio adar ar lan y llyn. Pan oedden ni'n cerdded heibio coedyn yr oedd Jac a do yn eistedd ymhlith canghennau’r goeden efo ei blu wedi'i phwmpio i fyny yn erbyn yr oerfel.

Ar ôl ein taith cerdded ar hyd yr argae aethon ni am ginio bach blasus yn y tŷ bwyta sy'n rhan o'r canolfan ymwelwyr. Roedden nhw'n gweini cawl pannas a ffa-menyn. Roedd hi'n hyfryd. Mae hi'n bosib gweld golygfeydd godidog o'r tŷ bwyta gan gynnwys golygfa o ynys efo cylch meini a gallu bod yn addas ar gyfer yr eisteddfod Genedlaethol Cymru petai hi'n bosib dwyn perswâd ar aelodau'r orsedd i ddod ar draws Clawdd Offa i Swydd Derby. Ar ôl ein hamser yng Ngharsington wnaethon ni gyrru draw i Gromford i gael tipyn bach o sglodion a peas stwnch o'r siop sglodion lleol. Unwaith eto bwyd derbyniol iawn ar ddiwrnod mor oer.
Fory mi fydden ni'n mynd i weld Gŵyl Bwyd Nadolig Belper ac yn gobeithio am wledd arall. Gawn ni weld.

Y Prosiect Darllen 2012
Wrth gwrs dyw'r prosiect darllen dim wedi dod i ben eto. Dw i dal wrthi'n ceisio darllen llyfr Cymraeg / Cymreig bob mis. Mae'na gymysgedd go iawn o lyfrau ar y rhestr hyd yn hyn eleni sef
Nofelau
Traed Oer - Mari Emlyn
Pwll Ynfyd - Alun Cobb
Tair Rheol Anhrefn - Daniel Davies
Atsain y Tonnau - John Gwynne
Un diwrnod yn yr Eisteddfod - Robin Llywelyn
Afallon - Robat Gruffudd
Gofiant
'Kate Roberts' - Alan Llwyd,
Hunangofiant
O Ddyfri - Dafydd Wigley,
Dyddiadur
Mynd i'r Gwrych - y diweddaf Hafina Clwyd,
Sylwebaeth am Gymru gyfoes 
The Phenomena of Welshness - Siôn Jobbin,
Bred of Heaven - Jasper Rees.
Adloniant ysgafn
Hiwmor John Ogwen

Ar hyn o bryd mae gen i sawl llyfr ar y gweill megis Llen Gwerin gan T Llew Jones, Hoff Gerddi Cymru a dw i ar fin dechrau darllen mae Pawb yn Cyfri. Ar ben hyn i gyd dwi'n darllen sawl cylchgrawn a phapur yn wythnosol megis Y Cymro, Golwg, pethau misol megis Barn ac ambell hen bethau ail law fel dw i'n dod ar eu traws ar fy nheithiau.

Mi ges i benwythnos hynod o brysur ers dydd Iau. Yn gyntaf, yn syth ar ôl gwaith mi wnes i yrru draw i Tarporley. Felly roedd hi'n 7 o'r gloch yr hwyr cyn i mi gyrraedd. Y bore wedyn gyrrais i i Samlesbury, ger Preston i nôl fy chwaer anabl (Anne). Roedd hi'n treulio'r penwythnos yn Tarporley fel mae hi'n wneud bob mis. Yn ystod y prynhawn mi aethon ni (fy nhad, ac Anne) draw i Holt, pentref bach ar y ffin dros y bont o Farndon pentref bach ar ochr Lloegr i'r bont sy'n croesi’r Afon Dyfrdwy rhwng y ddau bentref. Cawson ni baned a chacen yng nghaffi canolfan Garddio Bellis cyn mynd adref.

Ar Ddydd Sadwrn mi ges i ddiwrnod i'r brenin. Hynny yw, mi wnes i ymuno a changen gogledd ddwyrain Cymru Cymdeithas Edward Llwyd ar ymweliad i hen Lys Llywelyn Mawr a Llywelyn yr Olaf yn Abergwyngregyn. Enw presennol yr adeilad

 yw 'Pen bryn' ond yn amser y tywysogion Cymreig Garth Celyn roedd yr enw ar y Llys. Mae'na dipyn o ddadl rhwng carfan o bobl sy'n credu bod digon o dystiolaeth i gyhoeddi yn swyddogol bod y safle yn hen bencadlys a chartref i'r tywysogion a'r 'awdurdodau' hanes yng Nghymru sy dal i feddwl bod 'Garth Celyn' ar ryw safle arall. Gyda llaw 'Celyn' yn yr achos yma yn enw hen arweinydd y Cymry yn y 6ed canrif yn hytrach na llwyn 'celyn'.

Ar ol ymweliad i'r tŷ, gan gynnwys cael dringo i fyny’r twr aethon ni ymlaen i weld olion castell mot a bailey. Yn olaf, wnaeth y grŵp rhannu ceir i fynd i weld rhaeadr yn y dyffryn uwchben Abergwyngregyn, ar ol y holl law diweddar roedd y rhaeadr yn llifo yn ei holl ogoniant. ( Gwelir fideo  http://www.youtube.com/watch?v=zQ3Nr3hm5Qk&feature=youtu.be ). Roedd golygfeydd hyfryd o'r mynyddoedd a hefyd i lawr y dyffryn ar draws afon Menai i Sir Fôn. Roedd digon o amser ar ôl i daith i mi bicio draw i Landudno er mwyn ymweld â siop Trystan Lewis i gael ambell gylchgrawn a llyfr Cymraeg. Ar y Sul mi ges i ymlacio yn y bore cyn mynd ac Anne i Samlesbury a gyrru yn ôl i Belper. Dw i wedi amcangyfrif fy mod i wedi gyrru tipyn bach dros 500 milltiroedd ers dydd Iau.

Haf Bach Mihangel Southwell

Mi ges i ddiwrnod braf  iawn yn ymweld â Southwell ar gyfer cyfarfod Mis Medi Bore Coffi Popeth yn Gymraeg mewn cwmni Cymry Nottingham. Roedd 13 yn bresennol ac roedd hi'n bleserus iawn cael eistedd yn yr awyr agored yn mwynhau’r heulwen. Mae hi'n braf cael rhyw haf bach Mihangel ar ôl yr haf siomedig eleni. Roedd gardd Margot yn brydferth iawn ac roedd y seddi yn llygad yr haul. Cawson ni wledd o gacenni a digon i'w yfed.

Ar ôl y clebran, coffi a chacennau aeth Martin a finnau am sbec o amgylch y Minster. Mae hi'n adeilad hardd nid annhebyg o ran maint i Dŷ Dewi ac fel y gadeirlan hon wedi'i lleoli yng nghanol cefn gwlad yn hytrach na ddinas. Mae hi'n lle hanesyddol efo digon o gerfluniau gwreiddiol wedi ail osod mewn lleoliadau diddorol. Mae'na gaffi derbyniol iawn ar y safle ac ar ôl grwydro am dipyn cawson ni ginio blasus iawn.
Mae hi'n dipyn o daith i Southwell o Belper ac roeddwn ddiolchgar iawn am gael defnyddio'r teclyn bach satnav i ddarganfod y ffordd adref. Diolch yn fawr iawn i Margot Davies am ei lletygarwch.

Chwibdaith i Buxton

Mi es i draw i Buxton am dair awr heddiw. Roedd ffair llyfrau ymlaen yn yr Ystafell Ymgynnull, felly o'n i deimlo felly pori o amgylch ambell stondin llyfr yn chwilota am fargeniau. Er mawr syndod i mi ddes i ar draws hen gopïau o'r cylchgrawn myfyrwyr Prifysgol Aberystwyth o'r 50 degau sef Y Ddraig o dymer y Grawys 1955. Mae hi'n gylchgrawn dwyieithog efo cyfartaledd o dudalennau yn y ddwy iaith. Y diweddar Hywel Teifi Edwards oedd un o'r cyfranwyr. Hefyd roedd erthygl hynod o ddiddorol dan y pennawd 'Lle'r Gymraeg Mewn Cymdeithas Ddwyieithog gan Brenda Williams. Tybed os ydy hi dal ar dir byw?

Doeddwn i ddim mor ffodus efo'r tywydd roedd hi'n pistyllio glaw yn Buxton ac felly roedd rhaid swatio o dan yr ymbarél i gyrraedd nôl yn fy ngar yn ddigon sych!

Eisteddfod Bro Morgannwg 2012

Yr wythnos ddiweddar o'n i'n mwynhau dogn go dda o Gymreictod ar faes yr Eisteddfod ym Mro Morgannwg. Mi wnes i deithio o Loegr i Gymru ar y Sul efo fy nghyfaill o ardal Chesterfield, sef Martin. Ar ôl croesi'r Môr Hafren oedd dipyn o amser sbâr felly mi wnaethon ni gipio ar y cyfle i ymweld ag Amgueddfa Gwerin Cymru yn Sant Ffagan. Roedd hi'n braf cael crwydro'r safle, ond doedd dim digon o amser 'da ni, cwta tair awr, mewn gwirionedd, a doedd hi ddim yn ddigon i weld y cyfan.


Wedyn aethon ni ymlaen i'n Westy wrth ochr Maes Awyr Caerdydd. Roedden ni'n aros o fewn 5 milltir i'r maes ac roedd hi'n ddigon hawdd mynd ar faes yr Eisteddfod bob diwrnod rhwng Dydd Llun a Dydd Gwener. Doedd Martin dim wedi ymweld â'r brifwyl o'r blaen felly mi wnes i fy norau glas i dangos tipyn bach o bob dim oedd ar gael.

Ar wahân i lenwi rôl fel tywysydd answyddogol i Martin roedd gen i fach o waith i'w wneud ar faes D sef cymryd rhan mewn cyflwyniad 'Clebran y tu hwnt i Gymru' sesiwn am ddysgwyr y tu allan i Gymru, nid yn unig yn Lloegr ond hefyd yn y Wladfa.

Eleni roedd sawl newid i'w gweld ar y maes. Dim ond un safle bwyd, dim ond 2500 o seddi yn y Pafiliwn, dim ond un llwyfan perfformio ar gyfer bandiau a pherfformwyr eraill wrth ochr yr ardal bwyd. Ond er gwaethaf hyn roedd hi'n Eisteddfod dda. Un peth newydd da oedd y Maes Gwyrdd efo nifer o stondinau mewn Yurtiau o faint gwahanol gan gynnwys un Yurt enfawr. Roedd hefyd Tipi go iawn a nifer o brosiectau gwahanol fel y prosiect adeiladu cwch Celtiaid. Ar ran y tywydd yr oedd tipyn bach o law ar Ddydd Llun a'r dydd Mawrth ond roedd gweddill yr wythnos yn sych ac yn boeth.

Yn bendant yr oedd digonedd o bethau i dangos i Martin. Stondinau, siopau lyfrau, Peth wmbredd o gystadlaethau cerddorol a clasurol, adrodd, canu, gweld ffrindiau (Wiliam o Lundain i enwi dim ond un) ayyb. Mi wnaethon ni weld darlith ym Maes D am Iolo Morgannwg, aethon ni i weld cyfarfod lansio mudiad lobio dros yr iaith o'r

enw 'dyfodol', hefyd mi wnaethon ni wrando ar Leanne Wood, arweinyddes newydd Plaid Cymru. Roedd hi'n trafodi ar ei gweledigaeth hi am ddyfodol Cymru.
Erbyn diwedd dydd Gwener roedden ni wedi gweld llwyth o bethau ac wedi siarad â nifer fawr o ffrindiau hen a newydd. Roedden ni wedi blino yn llawn ac yn barod i deithio nôl dros y ffin ac ar draws canolbarth Lloegr er mwyn cyrraedd ein cartrefi. Rŵan dw i'n edrych ymlaen at Eisteddfod Dinbych!