Monday, 6 September 2010

Wirksworth, Eglwys Santes y Forwyn Fair a'r Ffair Gweldig Chatsworth

Mi gafodd y wraig (Marilyn) a finnau penwythnos prysur y penwythnos yma. Aethon ni am dro o gwmpas Alport Height cyn mynd i Wirksworth am ginio bach sydyn, sef cawl cennin a thatws mewn caffi cartrefol y tu ôl i Faes y Farchnad. Mae Wirksworth yn dref marchnad hanesyddol. Yn y hen amser roedd cryn dipyn o bres yn dod i'r dref oherwydd y diwydiant plwm efo nifer o byllau plwm o amgylch y dref.
Mae'r eglwys yn y dref dipyn o faint, sef Eglwys Santes y Forwyn Fair. Mae'na sawl peth diddorol yno. Mae'r eglwys yn sefyll o fewn darn o dir sy'n eithaf crwn. Oes arwyddocâd i hynny? Hefyd mae'na olion o sawl arch carreg o gwmpas y hen fynwent. Y tu fewn i'r eglwys mae'na hen gaead i arch carreg. Mae'r caead wedi cerfio efo delweddau o'r 8fed canrif. Yn fuan ar ôl i'r Frenhiniaeth Mercia cael ei dro i Gristnogaeth mae'n debyg.
Wrth fynedfa'r eglwys roedd stondin bach efo taflenni mewn sawl iaith dramor a oedd yn son am hanes y lle. Roeddwn synnu i weld fersiwn Cymraeg yno hefyd.
Ar y Sul aethon ni a Brian (tad Marilyn) a Shirley (chwaer Marilyn) i weld Gŵyl Wledig Chatsworth. Mae hi'n sioe go fawr a dw i'n sicr bod dros 10,000 o bobl wedi bod yn bresennol. Roedd pob math o bethau, bandiau Pibau Albanaidd, marchogaeth Ceffylau, cystadlaethau Cŵn, treialon cŵn defaid, tanio drylliau, saethau bwy a saeth, pebyll crefftau a phebyll bwyd. Mi ges i sgwrs fer efo dyn o Sir Fôn a oedd yn gweithio ar stondin Tofac, ac roedd sawl cwmni bwyd arall o Gymru.
Roedd y tywydd yn gynnes heb ddifferyn o law, diolch byth. Felly ar ôl diwrnod hir 'ar y maes' wnaethon ni droi am adref tua hanner awr wedi chwech i dreulio gweddill y noswaith ar y ffôn efo William o Lundain a Ro o Wrecsam.

Friday, 3 September 2010

Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Mis Medi



Cynhaliwyd Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Mis Medi yn Nhŷ Gwynne a Marilyn Davies yn Bramcote. Ond y tro'ma, Caryn, eu merch yng nghyfraith, oedd y lletywraig. Roedd Gwynne a Marilyn yn absennol oherwydd roedden nhw'n aros draw yn ardal Trefdraeth, Sir Benfro. Cawson ni'r wledd arferol a digonedd o goffi a the er mwyn cynnal y sgwrs!
Daeth 11 o bobl i'r digwyddiad ond roedd Siriol yn absennol hefyd oherwydd salwch. Mae'r pawb yn y cyfarfod eisiau gwellhad cyflym i Siriol. Doedd Viv Harris dim yno chwaith, gobeithio mi fydden ni'n gweld pawb y tro nesa.

Wednesday, 25 August 2010

Yr Wythnos a'r rhaglen Taro Post

Yn ddiweddar, ar safle we SSIW (Say Something in Welsh), daeth hi'n gyhoeddus bod y BBC wedi penderfynu’n dawel bach, yn nôl ym Mis Mawrth, i ddod a'r rhaglen newyddion i ddysgwyr, sef Yr Wythnos, i ben. Felly ni fydd cyfres newydd ar ôl cyfnod yr haf.
Mi wnes i sgwennu at y BBC i gwyno ac mi ges i ymateb digon tila'n beio diffyg arian.
Ar un adeg roedd'na nifer o raglenni’n unionsyth i ddysgwyr ar S4C, raglenni fel Welsh in a Week, Cariad at yr iaith, Talking Welsh, sef opera sebon i ddysgwyr. Fesul un maen nhw i gyd wedi mynd. Rŵan yr olaf un, Yr Wythnos, wedi mynd hefyd. Mae'r BBC ac S4C yn darparu rhai pethau i ddysgwyr ar y we, ond dydy hynny dim yn ddigon dda. Mae'na nifer o ardaloedd yng Nghymru ble mae'r gwasanaeth band-llydan (broadband) yn wael iawn. Felly wnes i gwyno am benderfyniad y BBC ar Focs Sebon Taro Post ar ddydd Mercher. ( Gwelir http://www.bbc.co.uk/iplayer/cy/episode/b00tj4m8/Taror_Post_25_08_2010/ ) Gobeithio cawn ni ymateb oddi wrth ddysgwyr eraill, mae hi'n gam gwag gan y BBC!

Sunday, 22 August 2010

Gwyl Tegeingl 2010



Yr ydw i newydd ddod yn ôl ar ôl penwythnos gwych draw yn Yr Wyddgrug. Mi wnaeth Marilyn a finnau teithio draw i Tarporley ar fore Dydd Gwener cyn mynd ymlaen at Glwb Rygbi'r Wyddgrug gyda'r nos, ble roedd Gŵyl Tegeingl yn cael ei gynnal am y trydydd tro.
Yr oedd Gwibdaith Hen Fran yn perfformio yno ar y Nos Wener, yn dechrau efo perfformiad yn y bar cyn symud draw i'r brif pafilwn. Rhaid dweud ei bod nhw'n fendigedig! Roedd hi'n hwyr iawn, ar ôl hanner nos cyn i ni gyrraedd yn ôl i Tarporley.
Ar y dydd Sadwrn aethon ni draw i ganol y dref i ddechrau. Wnaeth Marilyn mwynhau crwydro'r Farchnad a'r strydoedd. Wedyn nol i'r Clwb Rygbi'r Wyddgrug ar gyfer diwrnod llawn adloniant a gweithgareddau. Yn ystod y prynhawn mi wnes i weld Cath Aran o Flaenau ffestiniog yn adrodd Storiâu, wedyn wnaethon ni i weld Twm Morys yn perfformio efo'r grwp Bob Delyn a'r Ebillion, a hefyd y grwp Mabon yn y Prif Bafiliwn. Yn y noswaith roedd Les Barker yn cystadlu yn Y Stomp ac yn syndod mawr i mi, ac efallai i Les hefyd, wnaeth o ennill! Llongyfarchiadau Les!
Ar ôl y stomp mi es i draw i wylio y grwp Mabon yn gwneud eu prif berfformiad a rhaid i ni ddweud roedd Mabon yn arbennig o dda. Wnaethon ni brynu CD! Ar ôl Mabon roedd'na Dwmpath efo cerddorion lleol, tua 20 ohonyn nhw, ar y llwyfan ac roedd y dawnsio yn wallgo’!
Diolch yn fawr i bawb ar Bwyllgor Gŵyl Tegeingl mi fydden ni'n dod yn ôl eto, dw i addo!

Saturday, 7 August 2010

Ffair Periannau Ager Cromford ac Eisteddfod Glyn Ebwy 2010

Dw i wedi cael wythnos braf iawn.
Y penwythnos diweddaf aethon ni (Marilyn a Brian, sef tad Marilyn) i ymweld â sioe peirannau Ager Cromford. Roedd blas mwg glo ar y gwynt wrth i ni gerdded y maes. Cawson wledd o brofiadau diddorol ac ar ben hynny roedd y tywydd yn braf. Add Image
Wedyn ar y Sul wnes i yrru i lawr yr A38, M42, M5 ac M40 i gyrraedd Eisteddfod 2010 yng Nglyn Ebwy.
Roedd trefniadau parcio yn drysu ac mi ges i dipyn o daith trwy Abertyleri cyn i mi gyrraedd Maes parcio wrth ochr y Brifwyl.
Mi ges i bnawn da yn crwydro’r maes yn siarad â phobl, ymweld â stondinau a rhoi posteri am y cyfarfod ‘Dysgu’r Gymraeg yn Lloegr’ Dydd Mercher Maes D o gwmpas y Maes. Roedd torf enfawr ar y Maes 25,000 o bobl yn ôl y newyddion BBC Radio Cymru.
Wedyn es i draw i’r Fenni i’n Llety. Llety o safon ar ran y stafelloedd a bwyd, ond roedd agwedd gwael gan y lletywraig . Bob bore dros amser brecwast wnaeth i drio stopio 3 o Gymry (a finnau) oedd yn aros yno rhag siarad Cymraeg. ‘Siaradwch Saesneg’ meddai hi. Ond wnaethon ni barhau i siarad Iaith y nefoedd!
Dydd Llun mi welais fy nghyfaill o Lundain, sef William Thomas, gynt o Flaenau. Bob Blwyddyn mae William yn eistedd am yr wythnos mewn sedd o blaen bwrdd y Beirniad yn y Pafiliwn. Wedyn mi wnes i weld Myrddin Ap Dafydd yn trafod ‘Cyflwyniad i’r Gynghanedd’ ym Maes D a hefyd mi wnes i gwrdd â Gareth Thomas o Basingstoke, sy wedi bod yn cydweithio gyda fi i’w greu’r Cyflwyniad Dydd Mercher.
Roedd Les Barker a Siôn Aled o Wrecsam yn y sesiwn. Does gen i ddim gobaith ‘sgwennu englynion ar hyn o bryd ond gawn ni weld. Pwy a ŵyr, efallai mi fydd rhywun o Loegr yn ennill y Gadair?
Dydd Mawrth penderfynais weld dipyn bach o bethau diwylliannol, felly es i i’r Pafiliwn Pinc i wrando ar Lefaru Unigol 12-16, wedyn y gystadleuaeth ‘Grŵp offerynnol neu Offerynnol a lleisiol’. Roedd 6 o rwpia yn cystadlu gan gynnwys Telynau Cwm Derwent o Swydd Derby.
Wedyn mi es i i’r Babell Len i wrando ar Alan James yn trafod Gwenynen Gwent, sef dylanwad yr Arglwyddes Llanofer ar gasglwyr alawon a chaneuon Gwerin yn ystod yr 1840au.
Ar ôl cymaint o ddiwylliant uchel ael roedd rhaid i mi fynd am baned ar Faes D, Roedd Gwynne Davies ac Eileen Walker o Bradford yno a hefyd ffrindiau o Gymru fel Malcolm o Gwm Caer a Neil o Gaerdydd.
Pan o’n i yno mi wnes i recordio cyfweliad efo radio Cymru ar gyfer y sesiwn (Dysgu’r Gymraeg yn Lloegr) dydd Mercher.
Gyda’r nos mi es i i gyfarfod Gwylwyr S4C ar Stondin S4C roedd tua 80 o bobl yno. Roedd Penarth dros dro S4C yno, cadeirydd S4C a digon o bobl fel Angharad Mair ymhlith y gynulleidfa. Roeddwn i ddigon hy i wneud sylw pan roedd gyfle i gynulleidfa cyfrannu i’r traddodiad. Mi wnes i ofyn iddyn nhw i beidio anghofio anghenion Cymry alltud a hefyd anghenion dysgwyr. Ar ôl i mi siarad mi wnes i deimlo bron iawn yn sâl, roeddwn i mor nerfus.
Y diwrnod wedyn, Dydd Mercher mi wnes i glywed fy hunan yn siarad ar y radio, profiad od iawn. Roeddwn i’n teimlo yn nerfus iawn am y cyflwyniad, ond yn y pen draw aeth popeth yn iawn, roedd Gareth Thomas yn wych. Roedd tua 30-35 o bobl gan gynnwyd tiwtoriaid o Lundain, Basingstoke, Birmingham, Bradford a Slough.
Wedyn es i draw i Dderbyniad Undeb Cymru a’r byd. Mi wnes i orffen y prynhawn efo William yn y Pafiliwn yn gwylio Seremoni'r Fedal Rhyddiaith, Enillodd y Fedal gan yr Athro Jerry Hunter o Brifysgol Bangor (cynt o Cincinatti, UDA) .
Dydd Iau
Mi wnes i grwydro’r Maes yn casglu defnydd ar gyfer ein hysgol Cymraeg ni ym Mis Hydref. Roedd Joella Price o Nottingham (Gynt o Borth Talbot) yn gweithio'n galed yn dosbarthu taflenni Meas D.
Hefyd es i i wrando ar Stori’r Dydd yn y Pabell Len cyn mynd i’r Pafiliwn i weld cystadlaethau'r Tenororiad, a chorau merched.
Mi wnes i orffen y prynhawn efo Joella yn gwrando ar Gôr Meibion y Cwm, sef Côr Meibion lleol. Roedd y rhaglen yn gynnwys hen ganeuon a hymenau traddodiadol fel Gwahoddiad, Myfanwy, Calon Lan ac ati.
Dydd Gwener oedd fy niwrnod olaf, ac mi wnes i dreulio’r amser yn cerdded o gwmpas y Maes yn cwrdd â ffrindiau a hefyd mi wnes i weld dipyn o gystadlaethau Cerdd Dant yn y Pafiliwn Pinc.
Mi wnes i adael y Maes am 5.30 ac erbyn 6.00 roeddwn yrru tuag at Derby. Roedd y siwrne yn hir, ond mae gen i atgofion melys o’r Eisteddfod. Blwyddyn nesa Wrecsam.

Saturday, 26 June 2010

Dawnsio yn yr haul

Cawson ni, sef Marilyn a finnau, diwrnod bendigedig yn Bakewell heddiw. Roedd hi'n 'Diwrnod Dawns Bakewell' ac roedd'na wledd o gymdeithasau a chlybiau dawns yno, rhai o dramor.
Wnaethon ni gyrraedd Bakewell am hanner dydd ac roedd 'Black Pig Border Morris' yn perfformio wrth ochr yr afon. Roedd ganddyn nhw fand o gerddorion lliwgar a thalentog ac roedd eu fersiwn cyfoes nhw o ddawns Morris yn dra gwahanol. Wedyn welon ni grŵp o'r enw '400 Roses', sef grŵp o fenywod a oedd yn gwneud dawns bola ond yn cyfuno traddodiad dawns bola efo dawns gwerin o Loegr. Roedden nhw'n wych.
Ar ôl cinio blasus aethon ni i dreulio'r prynhawn o dan gysgod y coed yn gerddi Glan yr afon yn gwylio dawns Tango efo bobl o dras Argentaidd, dawnsfeydd Affricanaidd s grŵp oedd yn perfformio dawns Wyddelig.
Roedd Bakewell yn llawn dop efo cannoedd o bobl ond roedd yr awyrgylch yn gyfeillgar a hamddenol. Mi fydden ni'n mynd yn ôl yn 2011 yn bendant!

Monday, 21 June 2010

Cerddoriaeth, Alawon Gwerin a chwrw yn yr haul.

Cynhaliwyd Diwrnod Cerddoriaeth Gerddi Lea ar Ddydd Sul y penwythnos yma. Roedd nifer fawr o berfformwyr gwahanol yn mwynhau'r amgylchedd hyfryd Gerddi Rodendrom Lea ger Cromford. Gwelir http://leagarden.co.uk
Roedd hi'n gyfle gwych i Marilyn a finnau gydag ein ffrindiau Ed ac Elin i 'jamio' yn yr haul.
Mae hi'n le hudolus efo golygfeydd gwych ar draws dyffryn Afon Derwent.