Ysgol Undydd Cymraeg Derby 2010

Daeth dros 30 o bobl at ei gilydd ar gyfer yr Ysgol Cymraeg Undydd Derby blynyddol sy wedi cael ei gynnal am y 6ed tro eleni yng Nghanolfan Cymunedol Chester Green, Derby. Roedd rhai o'r gwirfoddolwyr wedi teithio o bell fel Brian James o Gaerdydd a'i fab Aled o ardal Solihull. Wnaeth Brian arwain sesiwn arbennig o dda i'r dosbarth profiadol o dan y testun 'Yma o hyd'. Ar ran y myfyrwyr roedd y rhan mwyaf o'r ardal leol sef Derby, Sheffield, Birmingham a threfi arall y rhanbarth ond roedd'na un o Gymru sef Ro Ralph o Wrecsam.

Cawson gymorth helaeth gan Gymry Nottingham efo 3 o'r sesiynau i'r dosbarth Profiadol dan arweiniad aelodau Cymdeithas Cymry Nottingham. Diolch i Beti Potter, Howell Price a Gwynne Davies. Diolch hefyd i'r tiwtor lleol Elin Merriman ac Eileen Walker o Keighley.
Wnaeth Criw'r Gegin gweithio yn galed trwy’r dydd i ddarparu diodydd a chinio blasus. Diolch i Morfydd Benyon , Marilyn Simcock, Brian a Shirley Foster am eu gwaith.
Yr ydyn ni'n mynd ymlaen efo rhaglen lawn o weithgareddau i'r Gylch Dysgwyr Cymraeg Derby ar gyfer 2010-2011. Mi fydd y cyfarfod wythnosol yn Derby yn parhau ond yr ydyn ni'n dechrau rhaglen fisol o Weithdai Cymraeg ar fore Sadwrn 20 o Dachwedd a hefyd mi fydd ambell daith Cerdded yn cael ei drefnu. Hoffwn ddiolch i bawb sy wedi cyfranni at lwyddiant mawr Yr Ysgol Undydd eleni ac yr ydyn ni'n ffyddlon mi fydd Ysgol Undydd arall blwyddyn nesa.

Taith Cerdded Cymraeg yn yr Arboretum Coffadwriaethol Genedlaethol

Cawson ni diwrnod i'r brenin ar ddydd Sadwrn diweddaf. Aeth Marilyn a fi draw i Alfrewas ger Lichfield i'r Arboretum Coffadwriaethol Genedlaethol (National Memorial Arboretum) ar gyfer Taith Cerdded Cymraeg SSIW. Roedd dim ond tri ohonon ni yno. (fi, Marilyn ac Ian o Solihull) ond yr ydyn ni'n mynd i drefnu taith cerdded bob tymor o'r hyn ymlaen, Mi fydd yr un nesa ym Mis Chwefror gobeithio.
Roedd y Parc yn fawr ac roedd hi'n bosib gweld nifer o bethau gwahanol. Roedd y brif Gofgolofn yn eithaf trist, nid yn unig herwydd y nifer fawr o enwau arno, sef pob un aelod o'r lluoedd arfog sy wedi cael eu lladd ers y ail ryfel byd, ond hefyd oherwydd y mur enfawr le does dim enwau eto. Ond mae'na ddigon o le i gannoedd o enwau. Tristwch mawr fod dynoliaeth yn dal wrthi yn rhyfela bob muned o bob dydd trwy’r flwyddyn. A oes heddwch? Nag oes.
Ar ran y sgwrs roedd hi'n braf cwrdd ag Ian, sy'n siarad Cymraeg hynod o dda. Gobeithio tro nesa yr ydyn ni'n cael Taith cerdded Cymraeg mi fydden ni'n gallu tynnu mwy o ddysgwyr a Chymry Cymraeg at ei gilydd. Yn awr dan ni'n edrych ymlaen at ein hysgol Cymraeg Undydd Derby blynyddol, mi fydd digon o gyfle yno i wrando a siarad iaith y nefoedd. Gawn ni weld os ydyn ni'n gallu cymreigio Derby a'r canolbarth.

Wirksworth, Eglwys Santes y Forwyn Fair a'r Ffair Gweldig Chatsworth

Mi gafodd y wraig (Marilyn) a finnau penwythnos prysur y penwythnos yma. Aethon ni am dro o gwmpas Alport Height cyn mynd i Wirksworth am ginio bach sydyn, sef cawl cennin a thatws mewn caffi cartrefol y tu ôl i Faes y Farchnad. Mae Wirksworth yn dref marchnad hanesyddol. Yn y hen amser roedd cryn dipyn o bres yn dod i'r dref oherwydd y diwydiant plwm efo nifer o byllau plwm o amgylch y dref.
Mae'r eglwys yn y dref dipyn o faint, sef Eglwys Santes y Forwyn Fair. Mae'na sawl peth diddorol yno. Mae'r eglwys yn sefyll o fewn darn o dir sy'n eithaf crwn. Oes arwyddocâd i hynny? Hefyd mae'na olion o sawl arch carreg o gwmpas y hen fynwent. Y tu fewn i'r eglwys mae'na hen gaead i arch carreg. Mae'r caead wedi cerfio efo delweddau o'r 8fed canrif. Yn fuan ar ôl i'r Frenhiniaeth Mercia cael ei dro i Gristnogaeth mae'n debyg.

Wrth fynedfa'r eglwys roedd stondin bach efo taflenni mewn sawl iaith dramor a oedd yn son am hanes y lle. Roeddwn synnu i weld fersiwn Cymraeg yno hefyd.
Ar y Sul aethon ni a Brian (tad Marilyn) a Shirley (chwaer Marilyn) i weld Gŵyl Wledig Chatsworth. Mae hi'n sioe go fawr a dw i'n sicr bod dros 10,000 o bobl wedi bod yn bresennol. Roedd pob math o bethau, bandiau Pibau Albanaidd, marchogaeth Ceffylau, cystadlaethau Cŵn, treialon cŵn defaid, tanio drylliau, saethau bwy a saeth, pebyll crefftau a phebyll bwyd. Mi ges i sgwrs fer efo dyn o Sir Fôn a oedd yn gweithio ar stondin Tofac, ac roedd sawl cwmni bwyd arall o Gymru.
Roedd y tywydd yn gynnes heb ddifferyn o law, diolch byth. Felly ar ôl diwrnod hir 'ar y maes' wnaethon ni droi am adref tua hanner awr wedi chwech i dreulio gweddill y noswaith ar y ffôn efo William o Lundain a Ro o Wrecsam.

Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Mis Medi

Cynhaliwyd Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Mis Medi yn Nhŷ Gwynne a Marilyn Davies yn Bramcote. Ond y tro'ma, Caryn, eu merch yng nghyfraith, oedd y lletywraig. Roedd Gwynne a Marilyn yn absennol oherwydd roedden nhw'n aros draw yn ardal Trefdraeth, Sir Benfro. Cawson ni'r wledd arferol a digonedd o goffi a the er mwyn cynnal y sgwrs!

Daeth 11 o bobl i'r digwyddiad ond roedd Siriol yn absennol hefyd oherwydd salwch. Mae'r pawb yn y cyfarfod eisiau gwellhad cyflym i Siriol. Doedd Viv Harris dim yno chwaith, gobeithio mi fydden ni'n gweld pawb y tro nesa.

Yr Wythnos a'r rhaglen Taro Post

Yn ddiweddar, ar safle we SSIW (Say Something in Welsh), daeth hi'n gyhoeddus bod y BBC wedi penderfynu’n dawel bach, yn nôl ym Mis Mawrth, i ddod a'r rhaglen newyddion i ddysgwyr, sef Yr Wythnos, i ben. Felly ni fydd cyfres newydd ar ôl cyfnod yr haf.

Mi wnes i sgwennu at y BBC i gwyno ac mi ges i ymateb digon tila'n beio diffyg arian.

Ar un adeg roedd'na nifer o raglenni’n unionsyth i ddysgwyr ar S4C, raglenni fel Welsh in a Week, Cariad at yr iaith, Talking Welsh, sef opera sebon i ddysgwyr. Fesul un maen nhw i gyd wedi mynd. Rŵan yr olaf un, Yr Wythnos, wedi mynd hefyd. Mae'r BBC ac S4C yn darparu rhai pethau i ddysgwyr ar y we, ond dydy hynny dim yn ddigon dda. Mae'na nifer o ardaloedd yng Nghymru ble mae'r gwasanaeth band-llydan (broadband) yn wael iawn. Felly wnes i gwyno am benderfyniad y BBC ar Focs Sebon Taro Post ar ddydd Mercher. ( Gwelir http://www.bbc.co.uk/iplayer/cy/episode/b00tj4m8/Taror_Post_25_08_2010/ ) Gobeithio cawn ni ymateb oddi wrth ddysgwyr eraill, mae hi'n gam gwag gan y BBC!

Gwyl Tegeingl 2010

Yr ydw i newydd ddod yn ôl ar ôl penwythnos gwych draw yn Yr Wyddgrug. Mi wnaeth Marilyn a finnau teithio draw i Tarporley ar fore Dydd Gwener cyn mynd ymlaen at Glwb Rygbi'r Wyddgrug gyda'r nos, ble roedd Gŵyl Tegeingl yn cael ei gynnal am y trydydd tro.
Yr oedd Gwibdaith Hen Fran yn perfformio yno ar y Nos Wener, yn dechrau efo perfformiad yn y bar cyn symud draw i'r brif pafilwn. Rhaid dweud ei bod nhw'n fendigedig! Roedd hi'n hwyr iawn, ar ôl hanner nos cyn i ni gyrraedd yn ôl i Tarporley.
Ar y dydd Sadwrn aethon ni draw i ganol y dref i ddechrau. Wnaeth Marilyn mwynhau crwydro'r Farchnad a'r strydoedd. Wedyn nol i'r Clwb Rygbi'r Wyddgrug ar gyfer diwrnod llawn adloniant a gweithgareddau. Yn ystod y prynhawn mi wnes i weld Cath Aran o Flaenau ffestiniog yn adrodd Storiâu, wedyn wnaethon ni i weld Twm Morys yn perfformio efo'r grwp Bob Delyn a'r Ebillion, a hefyd y grwp Mabon yn y Prif Bafiliwn. Yn y noswaith roedd Les Barker yn cystadlu yn Y Stomp ac yn syndod mawr i mi, ac efallai i Les hefyd, wnaeth o ennill! Llongyfarchiadau Les!
Ar ôl y stomp mi es i draw i wylio y grwp Mabon yn gwneud eu prif berfformiad a rhaid i ni ddweud roedd Mabon yn arbennig o dda. Wnaethon ni brynu CD! Ar ôl Mabon roedd'na Dwmpath efo cerddorion lleol, tua 20 ohonyn nhw, ar y llwyfan ac roedd y dawnsio yn wallgo’!
Diolch yn fawr i bawb ar Bwyllgor Gŵyl Tegeingl mi fydden ni'n dod yn ôl eto, dw i addo!

Ffair Periannau Ager Cromford ac Eisteddfod Glyn Ebwy 2010

Dw i wedi cael wythnos braf iawn.
Y penwythnos diweddaf aethon ni (Marilyn a Brian, sef tad Marilyn) i ymweld â sioe peirannau Ager Cromford. Roedd blas mwg glo ar y gwynt wrth i ni gerdded y maes. Cawson wledd o brofiadau diddorol ac ar ben hynny roedd y tywydd yn braf.
Wedyn ar y Sul wnes i yrru i lawr yr A38, M42, M5 ac M40 i gyrraedd Eisteddfod 2010 yng Nglyn Ebwy.
Roedd trefniadau parcio yn drysu ac mi ges i dipyn o daith trwy Abertyleri cyn i mi gyrraedd Maes parcio wrth ochr y Brifwyl.
Mi ges i bnawn da yn crwydro’r maes yn siarad â phobl, ymweld â stondinau a rhoi posteri am y cyfarfod ‘Dysgu’r Gymraeg yn Lloegr’ Dydd Mercher Maes D o gwmpas y Maes. Roedd torf enfawr ar y Maes 25,000 o bobl yn ôl y newyddion BBC Radio Cymru.
Wedyn es i draw i’r Fenni i’n Llety. Llety o safon ar ran y stafelloedd a bwyd, ond roedd agwedd gwael gan y lletywraig . Bob bore dros amser brecwast wnaeth i drio stopio 3 o Gymry (a finnau) oedd yn aros yno rhag siarad Cymraeg. ‘Siaradwch Saesneg’ meddai hi. Ond wnaethon ni barhau i siarad Iaith y nefoedd!
Dydd Llun mi welais fy nghyfaill o Lundain, sef William Thomas, gynt o Flaenau. Bob Blwyddyn mae William yn eistedd am yr wythnos mewn sedd o blaen bwrdd y Beirniad yn y Pafiliwn. Wedyn mi wnes i weld Myrddin Ap Dafydd yn trafod ‘Cyflwyniad i’r Gynghanedd’ ym Maes D a hefyd mi wnes i gwrdd â Gareth Thomas o Basingstoke, sy wedi bod yn cydweithio gyda fi i’w greu’r Cyflwyniad Dydd Mercher.
Roedd Les Barker a Siôn Aled o Wrecsam yn y sesiwn. Does gen i ddim gobaith ‘sgwennu englynion ar hyn o bryd ond gawn ni weld. Pwy a ŵyr, efallai mi fydd rhywun o Loegr yn ennill y Gadair?
Dydd Mawrth penderfynais weld dipyn bach o bethau diwylliannol, felly es i i’r Pafiliwn Pinc i wrando ar Lefaru Unigol 12-16, wedyn y gystadleuaeth ‘Grŵp offerynnol neu Offerynnol a lleisiol’. Roedd 6 o rwpia yn cystadlu gan gynnwys Telynau Cwm Derwent o Swydd Derby.
Wedyn mi es i i’r Babell Len i wrando ar Alan James yn trafod Gwenynen Gwent, sef dylanwad yr Arglwyddes Llanofer ar gasglwyr alawon a chaneuon Gwerin yn ystod yr 1840au.
Ar ôl cymaint o ddiwylliant uchel ael roedd rhaid i mi fynd am baned ar Faes D, Roedd Gwynne Davies ac Eileen Walker o Bradford yno a hefyd ffrindiau o Gymru fel Malcolm o Gwm Caer a Neil o Gaerdydd.
Pan o’n i yno mi wnes i recordio cyfweliad efo radio Cymru ar gyfer y sesiwn (Dysgu’r Gymraeg yn Lloegr) dydd Mercher.
Gyda’r nos mi es i i gyfarfod Gwylwyr S4C ar Stondin S4C roedd tua 80 o bobl yno. Roedd Penarth dros dro S4C yno, cadeirydd S4C a digon o bobl fel Angharad Mair ymhlith y gynulleidfa. Roeddwn i ddigon hy i wneud sylw pan roedd gyfle i gynulleidfa cyfrannu i’r traddodiad. Mi wnes i ofyn iddyn nhw i beidio anghofio anghenion Cymry alltud a hefyd anghenion dysgwyr. Ar ôl i mi siarad mi wnes i deimlo bron iawn yn sâl, roeddwn i mor nerfus.
Y diwrnod wedyn, Dydd Mercher mi wnes i glywed fy hunan yn siarad ar y radio, profiad od iawn. Roeddwn i’n teimlo yn nerfus iawn am y cyflwyniad, ond yn y pen draw aeth popeth yn iawn, roedd Gareth Thomas yn wych. Roedd tua 30-35 o bobl gan gynnwyd tiwtoriaid o Lundain, Basingstoke, Birmingham, Bradford a Slough.
Wedyn es i draw i Dderbyniad Undeb Cymru a’r byd. Mi wnes i orffen y prynhawn efo William yn y Pafiliwn yn gwylio Seremoni'r Fedal Rhyddiaith, Enillodd y Fedal gan yr Athro Jerry Hunter o Brifysgol Bangor (cynt o Cincinatti, UDA) .
Dydd Iau
Mi wnes i grwydro’r Maes yn casglu defnydd ar gyfer ein hysgol Cymraeg ni ym Mis Hydref. Roedd Joella Price o Nottingham (Gynt o Borth Talbot) yn gweithio'n galed yn dosbarthu taflenni Meas D.

Hefyd es i i wrando ar Stori’r Dydd yn y Pabell Len cyn mynd i’r Pafiliwn i weld cystadlaethau'r Tenororiad, a chorau merched.
Mi wnes i orffen y prynhawn efo Joella yn gwrando ar Gôr Meibion y Cwm, sef Côr Meibion lleol. Roedd y rhaglen yn gynnwys hen ganeuon a hymenau traddodiadol fel Gwahoddiad, Myfanwy, Calon Lan ac ati.
Dydd Gwener oedd fy niwrnod olaf, ac mi wnes i dreulio’r amser yn cerdded o gwmpas y Maes yn cwrdd â ffrindiau a hefyd mi wnes i weld dipyn o gystadlaethau Cerdd Dant yn y Pafiliwn Pinc.
Mi wnes i adael y Maes am 5.30 ac erbyn 6.00 roeddwn yrru tuag at Derby. Roedd y siwrne yn hir, ond mae gen i atgofion melys o’r Eisteddfod. Blwyddyn nesa Wrecsam.