Tegeingl 2008

Tegeingl 2008
Uchel bwnt yr wythnos, heb amheuaeth, oedd ein hymweliad i Ŵyl Cerddoriaeth Gwerin Tegeingl 2008. Yr wyddgrug. Cawson ni (Marilyn a finnau) wledd o berfformwyr, artistiaid, grwpiau, sesiynau a chanu.
Aethon ni draw ar y dydd Gwener yn ein car bach glas o Belper i Ashbourne ac wedyn ar draws tir uchel Ardal y Peak i Leek ac ymlaen i Congleton cyn teithio i Tarporley. Roedd golygfeydd gwych o'r bryniau uwchben Leek, sef Y Roches, enw sy'n tarddu o'r gair Ffrengig Normanaidd am greigiau. Roedd golwg braf hefyd dros Swydd Caer, Castell Beston yn sefyll yng nghanol y tir, a thu hwnt ar y gorwel ac yn aneglur yn y niwl, mynyddoedd Cymru fel Moel Famau a'r ucheldir o gwmpas.

Ar ôl cyrraedd Yr Wyddgrug aethon ni yn syth i safle Clwb Rygbi'r Wyddgrug er mwyn ymuno a'r hwyl a sbri. Wnaethon ni fynd yn syth i'r sesiwn offerynnol am awr a hanner. Roedd nifer da o gerddorion lleol a bell yn dod at ei gilydd i fwynhau chwarae amrywiaeth o alawon Cymreig a Phrydeinig. Daeth Jack Shuttleworth delyn binc o Coventry. Mi wnes i ddod a Melodeon, Chwiban D fawr a fach. Syth ar ôl y sesiwn aethon ni draw i'r babell fawr ar gyfer cyngerdd nos Wener efo Fernhill yn serennu. Roedden nhw wych enwedig Ceri Matthews ar y gitâr a'r ffliwt.
Roedd twmpath y noson gyntaf yn dechrau rhy hwyr i ni. Ar ôl taith 40 muned roedden ni yn ein gwelâu erbyn 1.00 o'r gloch.
Felly, trannoeth cawson ni 'lie-in' cyn brecwast mawr ac wedyn cyrraedd y maes erbyn hanner dydd mewn pryd i ymuno a sesiwn offerynnol arall. Er gwaetha tywydd wyntog prynhawn Sadwrn cawson ni hwyl efo grwpiau dawnswyr o Iwerddon, côr lleol Côr Y Pentan ac artistiaid fel Jez Lowe, Siân James a Chyngerdd Nos efo Jez Lowe ac wedyn Crasdant yn serennu. Roedd y twmpath wedyn yn wych. Diolch i bawb a wnaeth trefnu'r Ŵyl. Yn bendant yr ydyn ni eisiau dod yn ôl ar gyfer Gŵyl Tegeingl 2009.

Hanner Eisteddfod 2008

Mi wnes i ddechrau swydd newydd yn Bakewell ar ddydd Gwener 1af Awst, felly roedd rhaid i mi fod yn fodlon efo gwylio’r digwyddiadau’r penwythnos cyntaf yr Eisteddfod a'r dydd Llun a Dydd Mawrth cyntaf ar S4C. Mi es i i lawr i Gaerdydd ar gyfer ail hanner yr wythnos ar ddydd Mercher. Roedd y daith digon hawdd gan nad oedd gormod o gerbydau ar y brif ffordd. Wnaethon ni, sef Marilyn a finnau, aros mewn gwely a brecwast yn Llanilltud Fawr am bedair noson. Cyn mynd i'r eisteddfod roedd rhaid picio draw i draeth Llanilltud er mwyn cael gweld Mor Hafren. Ar y bore wedyn roedd hi'n digon haws dal trên i Gaerdydd er mwyn cyrraedd maes Yr eisteddfod. Er gwaetha glaw trwm ar y dydd Sadwrn olaf rhaid i mi ddweud taw ar y cyfan cawson ni amser digon braf. Un peth gwych ar ddydd Llun oedd buddugoliaeth Telynau Cwm Dderwent yn y gystadleuaeth Werinol. Gwelir http://www.bbc.co.uk/cymru/eisteddfod2008/sites/canlyniadau/canlyniad1 a http://www.thelittlewelshshop.co.uk/. Mi wnes i gwrdd â llwyth o hen gyfeillion, sef cyn cydweithwyr o Fenter Iaith Abertawe, a ffrindiau di-ri o wahanol cyrsiau Cymraeg dros y blynyddoedd, fel Malcolm o Gwmgaer sy wedi rhannu sawl Cwrs ‘Dehongli-Cymru' yn Aberystwyth, William Thomas ( llun ar y dde, mae William yn sefyll yn y canol) sy'n dod o Flaenau Ffestiniog yn wreiddiol, ond sy wedi byw yn Llundain am dros 40 mlynydd. Beth bynnag roedd safon y canu corawl yn yr Eisteddfod cystal ag erioed. Pan o’n i’n yno ges i air bach efo fy ffrind Padi, gwelir fideo islaw. Wnes i gymryd y gyfle i brynnu sawl crys-t Cymraeg ar stondin Cowbois, gan gynnwys ' Trafferth Mewn Tafarn'. Mi ges i gyfle i wrando ar ddarn o Ddyddiadur y dyn dŵad gan Dafydd Hughes yn y babell Llen, a hefyd i wrando ar ddarlith am grefft y Cyfarwyddwr bore dydd Iau ym Mhabell y Cymdeithasau.
Rŵan ydw i wedi cyrraedd Swydd Derby yn ddiogel ac yn edrych ymlaen yn barod at yr Eisteddfod nesa, sef Y Bala 2009, gan obeithio cael cystal amser yno, ond heb y holl law.

Mae'na un stori bach arall, sef bod Siriol Colley, Llywydd Cymdeithas Cymry Nottingham wedi sgwennu erthygl yn rhif 47 o'r cylchgrawn Golwg. Gwelir http://www.golwg.com/

Maen braf yn yr haf

Wel, mae'r haf wedi cyrraedd yr wythnos yma. Roedd rhaid i mi ddyfrhau'r llysiau yn yr ardd. Diolch i'r drefn roedd digon o ddŵr yn y casgenni dŵr wrth ochr y sied a'r Tŷ Gwydr yn yr ardd. Wnes i dynnu chwyn hefyd. Gwaith poeth yn yr haul. Ond heddiw yr ydw i wedi cael seibiant bach, ac wedi picio draw i Nottingham i ymweld â siop Offerynnau Cerddorol, sef Hobgoblin. Mae siop Hobgoblin yn enwog yn y byd canu gwerin, ond yn anffodus does dim siop yng Nghymru fach. Dim eto beth bynnag. ( Gwelir http://www.hobgoblin.com/nottingham/index.php ) Maen nhw werthu pob math o Offerennau Cerddoriaeth Gwerin gan gynnwys pibau o'r Alban ac Iwerddon, ac wrth gwrs y delyn Geltaidd.
Mae gen i dipyn o gasgliad o Offerynnau o'r fath fy hunan. Sef Dau Felodeon un o'r Almaen a'r llall o'r Eidal. Mae gen i lwyth o Chwibanau Ceiniog, ond maen nhw'n costio dipyn yn fwy na cheiniog y dyddiad yma. Mae gen i dair Chwiban fawr ( 'd' isel )sy wedi costio dros £60 yr un. Hefyd mae gennyn ni dri Bhodhran o safonau gwahanol, gitar a fidl.
Y llynedd, ac yn y Gwanwyn eleni pan o'n i'n gweithio i Fenter Iaith yn Abertawe roedd hi'n rhan o'n ddyletswydd fi i drefnu gweithgareddau, felly mi wnes i drefnu sesiynau. . Mi ges i hwyl enfawr yn gwrando ar Gerddorion talentog iawn yn canu ac yn chwarae offerynnau fel y pibgorn, yn enwedig pobl fel Huw Dylan Owen
Heno yr ydyn ni'n mynd i sesiwn yn Nhafarn Y Barley Mow. Ym Mis Awst ar ôl yr Eisteddfod yr ydyn ni'n bwriadu mynd i Ŵyl Cerddoriaeth Gwerin ger Yr Wyddgrug. (Gwelir http://www.mrsackroyd.com/Tegeingl.htm ) Gawn ni weld os bydd y tywydd poeth hafaidd yn parhau neu beidio.

Ble aeth yr haul?

10 Gorffenaf 2008
Wel, dyma ni, mae'r mis Gorffennaf yn brysio ymlaen a does dim golwg o dywydd hafaidd, beth sy'n digwydd? Dydy'r llysiau yn yr ardd dim yn tyfu fel y dylen nhw chwaith.
Yr ydw i wedi bod yn brysur er gwaetha’r tywydd. Yr ydw i wedi ymweld â Gogledd Cymru er mwyn mynd i gyfweliad, ond yn anffodus ches i mo'r swydd, ond mi ges i well amser yn ardal Bakewell a bellach yr ydw i wedi cael cynnig swydd, felly mi fydda i'n aros yn Lloegr.
Bellach mae'r amser wedi cyrraedd i ddechrau trefnu'r Ysgol Cymraeg Undydd Derby. Mae'r neuadd gymunedol Chester Green wedi cael ei bwcio ar gyfer Dydd Sadwrn 27ain o Fedi. Yr ydw i wedi trefnu'r athrawon, sef Eileen Walker o ardal Bradford, ac Elin Heron sy'n arwain Dosbarth WEA Cymraeg Belper fel arfer. Yr ydw i wedi bwcio gwraig wadd, awdures, personoliaeth teledu sy'n ymddangos yn rheolaidd ar S4C ond mi fydd ei henw hi yn gyfrinachol tan y diwrnod.
Dydw i ddim yn siŵr os ydw i'n hoffi'r newidiadau sy'n mynd i ddigwydd i amserlen Radio Cymru ym Mis Medi. Wrth glywed y nifer o bobl sy'n protestio ar raglen Taro Post ar ddydd Mawrth roedd hi'n amlwg bod golygydd Radio Cymru wedi codi nyth cacwn ar ei phen. Dydy pobl y de-orllewin ddim yn hapus efo colli rhaglen oedd yn cael ei darlledu'n arbennig bob prynhawn iddyn nhw. Mae nifer o bobl yn anhapus efo colli rhaglen Jonsi yn y bore. Mae pobl eraill yn anhapus efo cael tair awr o Jonsi yn y prynhawn. Dydw i ddim yn hapus efo symudiad Taro'r Post i hanner dydd. Mae hi'n rhy gynnar pan yr ydw i ffordd o'r Tŷ.
Nos Wener yr ydw i'n mynd i sesiwn cerddoriaeth Werin yn Nhafarn 'Y Barley Mow' Bonsall, gobeithio bydd digon o gerddorion yno.
Mi fydd ffrind fy ngwraig, sef David yn ymweld dros y penwythnos, mi fydd hynny'n codi'r pwnc beth y dylen ni wneud. Taswn i'n cael dewis mi fyddwn i'n mynd a nhw i weld siop llyfrau Scarthin, Cromford. Mae hi'n siop arbennig o dda efo ddewis eang o lyfrau, caffi a hyd yn oed llyfrau Cymraeg ail law weithiau.

Siarad Cymraeg, teithio a Dawnswyr Gwerin

Unwaith eto yr ydw i wedi bod yn brysur. Yr ydw i wedi cael hwyl yn defnyddio meddalwedd Skype i siarad â phobl dros y we. Ar hyn o bryd yr ydw i'n gallu cynnal sgwrs efo Viv yn Nottingham a Peggi yn Abertawe trwy'r Gymraeg. Hefyd yr ydw i'n siarad yn achlysurol efo ffrind Joe yn Alaska. Hoffwn gysylltu â rhagor o bobl sy eisiau siarad Cymraeg trwy defnyddio meddalwedd Skype.
Ar fore dydd Mawrth es i draw i gyfarfod y grŵp Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby. Yr wythnos yma wnaeth yr aelodau trafod beth roedden nhw wedi gwneud dros yr wythnos gynt, wedyn chwarae gem Scrabble yn y Gymraeg a chael paned o de neu goffi.
Wnaeth pawb mwynhau’r fore. Yn anffodus does dim cyfarfod eto tan Fis Medi.
Ar bnawn dydd Mawrth es i draw i Tarporley i weld fy rhieni, ac wedyn ar fore ddydd Mercher es i draw i Gymru ar gyfer gyfarfod yn Llanrwst cyn dod yn ôl i Belper mewn ychydig dros dair awr a hanner.
Roeddwn blinedig iawn, ond roedd fy ngwraig a ffrind eisiau mynd allan i Glwb Dawnswyr lleol ble mae pobl yn chwarae offerynnau hynafol fel 'Hurdy-Gurdy' ac yn gwneud dawnsfeydd Ffrengig a Llydewig. Yn 2006 roedd grŵp o ddawnswyr o Lydaw yng Nghaernarfon pan o’n i'n teithio i Harlech. Roedden nhw braidd yn swnllyd ond yn wych.
Yr ydw i heb wneud llawer yn yr ardd, mae angen torri’r glaswellt. Hefyd dydy'r llysiau dim yn tyfu'n dda ar hyn o bryd. Diffyg gwres a gormod o wynt cryf yw'r broblem mae arna i ofyn.

Wythnos brysur iawn.
Yr ydw i wedi bod yn brysur yn gweithio yn yr ardd dros yr wythnos ddiweddar. Yr ydw i wedi plannu Corn Indiad, Courgettes, Ffa Dringo, Ffa Ffrengig, Pumkins, Cennin. Ar ben hynny yr ydw i wedi torri'r perthi, ac wedi torri'r lawnt. Er gwaetha hynny yr ydw i wedi cael digon o amser i fynd i ddigwyddiad ail-greu hanes yn Amgueddfa Genedlaethol Tramiau, Crich , Swydd Derby. Roedd digwyddiad o'r enw'r Blynyddoedd Jazz yn digwydd yno. Roedd criw bach o ffrindiau fi, sef Y Columna, (gwelir safle we http://www.lacolumna.org.uk/ ) yn ail greu golygfeydd o'r Strike Cyffredinol, a'r Frigâd Ryngwladol a'r Rhyfel Cartref Sbaen 1936-1939.
Heddiw yr ydw i wedi cwrdd ag Elin Merriman, athrawes y dosbarth Cymraeg WEA yn Belper i wneud cyfweliad ar gyfer y blog yma. Mae Elin yn dod o Swydd Derby. Mae ei theulu hi'n dod o Gymry yn wreiddiol ond cafodd Elin ei magu yn Milford. Mae ei thad hi yn Gymro di-gymraeg, felly cafodd hi mo'r cyfle i ddysgu'r iaith pan oedd hi'n tyfu. Felly pan oedd hi'n 18, aeth hi i Lanbedr i ddysgu'r iaith Gymraeg ac wedyn i Aberystwyth er mwyn gwneud gradd Cymraeg. Mae Elin hefyd yn helpu'r Ysgol Undydd Cymraeg Derby sy'n digwydd bob Mis Medi.

Cwffio'r Cyfrifiadur

Wel mi ges i dipyn o hwyl dros y penwythnos diweddar. Mi wnes i weld ffrindiau yn ardal Bradford ar ddydd Llun. Ar fore dydd Mawrth mi es i i gyfarfod Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby sy'n cael ei gynnal yn Nhy Cwrdd y Crynwyr yng nghanol Derby dim yn bell o'r Eglwys Gadeiriol Derby. (gwelir www.derbywelshlearnerscircle.blogspot.com ). Roedd dim ond pump ohonon ni yno'r wythnos yma. Mae'r grŵp wedi bod yn darllen Te yn y Grug gan Kate Roberts. Mae hi'n dipyn o her i'r grŵp gan fod y grŵp wedi dysgu iaith y de pan oedden nhw yn Nosbarth WEA Delyth Neill.
Ar un adeg roeddwn i'n arfer gweithio yng nghanol Nottingham yn rhedeg Clwb Swydd yng Nghapel yr Undodiaid. Roedd hi'n brofiad diddorol, ac yr oeddwn i'n cwrdd â phob math o bobl.Yfory mi fydd y wraig a finnau'n mynd i ymweld â Chronfa Dŵr Carsington, sy wastad yn hwyl. Mae 'na awyrgylch dda yno bob tro dan ni'n mynd efo bobl yn cerdded, canwio, hwylio ac yn mwynhau'r awyr iaich. Wel, dyna'r cwbl am rawn.