Friday, 24 June 2016

Ufferendwm Ewrop


Dw i heb sgwennu'r blog yma ers tipyn. Mae'r bywyd  wedi mynd ymlaen fel arfer, gwaith, pethe Cymraeg, wythnos wych o wyliau ym Mhenllyn ym Mis Mehefin, a rŵan dw i ar fin mynd draw i Ddolgellau am  wythnos  mewn Ysgol Haf. Ar wahân i wella rhywfaint ar fy Nghymraeg mae'n cynnig y cyfle  i drafod y sefyllfa wleidyddol bresennol efo fy ffrindiau. Yn fy marn i mae canlyniad y refferendwm am yr Undeb Ewropeaidd wedi esgor ar  amser argyfyngus i'r rhai fel fi sy'n credu mewn cydweithrediad rhyngwladol, heddwch, goddefgarwch a chyfeillgarwch i bobl mewn difri angen sy'n edrych i ni am gymorth a lloches.
Roedd yr ymgyrch adael wedi gwenwyno gan hilgwn fel Britain First a mudiadau gwarthus fel UKIP. Dw i'n alaru bod cymaint o'n cydwladwyr wedi cael eu dylanwadu gan y wasg adain de megis Y Sun, Mail, Express et al.
Os bydd canlyniadau economaidd  drwg mi fydd nifer fawr o'r bobl a wnaeth pleidleisio i adael yr EU yn difaru  nes ymlaen. Efallai bydd yr Alban yn  ennill eu hannibyniaeth, beth fydd fawd Cymru? Cael eu llyncu yn derfynol gan Loegr ac yn dod 'Gorllewin Lloegr'? Pwy a ŵyr?

Saturday, 27 February 2016

Rhostir Stanton


Dyn ni ddim wedi cael gaeaf go iawn eleni, prin oedd y dyddiau yn Swydd Derby ble oedd eira yn disgyn, ond mae ambell ddiwrnod oer wedi bod fel heddiw.
Heddiw aeth fy annwyl wraig a fi am dro o amgylch rhostir Stanton yng nghwmni ein cyfaill Martin.
Mae Martin wedi dod yn rhugl yn yr iaith Gymraeg ar ôl dim ond 4 blynedd o ddysgu. Eleni mi fydd hi'n 5 mlynedd ers iddo fo
dechrau dysgu'r hen iaith. Mae hi bron iawn 19 mlynedd ers i mi ddechrau ar y daith yn ôl  yn 1998.
Gan fod fy ngwraig hefyd yn medru cryn dipyn o'r hen iaith roedd y rhan mwyaf o'm sgwrs ar y daith y bore'ma yn y Gymraeg.
Wnaethon ddechrau'r daith o'r llefydd parcio wrth ochr yr heol ar ochr gogleddol y rhostir.
Mae'r llwybr yn dringo yn ara' deg i fyny heibio hen chwarel ac maen uchel o'r enw 'Cork stone', wedyn yng nghanol y rhostir mae'na
golofn triongl, a'r ucheldir yn sefyll tua 1500 o droedfeddi uwchben lefel y môr. O'r safle hwnnw mae hi'n bosib edrych i'r gogledd ble mae Bakewell yn gorwedd yng nghanol dyffryn Wye neu i'r de i weld Darley Dale a Matlock yn nyffryn Derwent.
Ym mhellach i'r gogledd orllewin mae hi'n bosib gweld Axe Edge ac i'r gogledd ddwyrain  mae hi'n bosib gweld yr 'Edges' ger Hathersage a Stanage. Mewn gaeaf caled mae hi'n bosib gweld eira ar ben Kinder Scout ond dim ond grug sy ar ben y copaon heddiw.
Ar ôl  gadael y golofn triongl wnaethon ni gerdded trwy goedwig bedwen, roedd ambell un wedi marw ac yr oedd ffwng yn tyfu arnynt. Wedyn aethon ni i'r cylch meini cyn-hanesyddol.
Mae diddordeb y paganaidd fodern i'w weld yno efo nifer o gynigion i'r duwiau yn hongion oddi wrth ganghennau'r coed yno.

Mae enw  Saesneg am y cylch sef y 'Nine Ladies' sy'n adlewyrchu hen goel bod  naw o fenywod  wedi cael eu troi i garreg am gosb ar ôl  cael eu dal yn dawnsio ar y Sul. Cosb braf yn eithafol dwedwn i.
Ar ôl  gadael y cylch cerddon ni trwy'r goedwig tuag at dwr Iarll Llwyd (Earl Greys Tower), sy'n sefyll ar ochr dwyreiniol y rhostir. Cafodd y twr ei adeiladu, mae'n debyg, i ddathlu'r ail ddeddf diwygio’r bleidlais a wnaeth pasio yn 1832 efo cefnogaeth yr ail Iarll Llwyd.
Wedyn mae'r daith yn arwain yn ôl  trwy’r goedwig tuag at y mynediad ar ochr gogleddol y rhostir. Doedd dim lawer o arwyddion bod y gwanwyn yn dod. Roedd y gwynt yn oer ac yn tarddu o'r dwyrain. Doedd dim arwydd o flaguro ar y llus. Roedd tipyn bach o gynffon oen yn dechrau agor ond mae gafael y gaeaf dal i'w gweld. Gaeaf a gallu bod yn ormod i rai creadur wrth weld  sgerbwd defaid ar y tir. 
Mae pawb yn aros yn eiddgar am y gwanwyn.  Ar ôl gorffen ein taith gerdded, aethon ni i gaffi siop llyfrau Scarthin yn Cromford am ginio blasus a sgwrs ddiddorol. Gwobr dda i gerddwyr blinedig a newynog. 

Friday, 4 December 2015

Pethe Nadoligaidd Cymraeg a Chymreig yng nghanolbarth Lloegr


Cawson ni fore Coffi hwylus dros ben yn Nhŷ Kathryn a Sam yn Keyworth, Nottingham ar fore dydd Gwener 4ydd o Ragfyr. Roedd 14 yn bresennol a wnaeth pawb mwynhau'r te, coffi, cacenni a sgwrs frwd.

Mi fydd Cymry Nottingham yn cynnal eu parti Nadolig ar nos Fercher 9fed o Ragfyr yn neuadd eglwys Sant Andrew, canol Nottingham tra mae'r Cylch Dysgwyr Cymraeg Derby yn cynnal eu gweithdy Nadolig ar Sadwrn 12 o Ragfyr yn nhŷ Cwrdd y Crynwyr, Stryd Sant Helen, Derby a hefyd mi fydd taith Gerdded Cymraeg yn cael ei chynnal ar ddydd Calan am 11 o'r gloch y bore o safle canolfan ymwelwyr Cronfa Dwr Carsington. Er y ffaith dyw aelodau dim yn byw yng Nghymru mae digon o gyfleoedd i ymarfer siarad a gwrando ar yr hen iaith yn Swydd Derby a Nottingham.

Tuesday, 1 December 2015

Gweithred ffôl yn San Steffan.

Mae aelodau Tŷ’r Cyffredin yn San Steffan ar fin cynnal dadl i benderfynu a ydy'r llu awyr Prydain Fawr i ddechrau ymosod ar ardal o Syria sy o dan reolaeth ISIS. Dyw canlyniad y bleidlais yn Llundain dim yn anodd rhagweld, mae David Cameron wedi datgan yn barod dyw e ddim am gynnal y ddadl a'r bleidlais oni bai ei fod e'n mynd i ennill. Mae ennill pleidlais yn y Tŷ Cyffredin yn ddigon hawdd iddo fe, peth arall yw 'ennill' yn Syria.

Mae nifer o arbenigwyr wedi datgan bod ISIS yn fudiad 'gorila', hynny yw mae'n nhw cuddio ymhlith sifiliad a phobl ddiniwed, os daw byddinoedd estron i mewn i Syria mi fydd milwyr ISIS yn diflannu. Fel mae'r rhyfel hir yn Afghanistan wedi profi, dyw hi dim yn beth bach i drechi fyddin o'r fath.

Mae gwledydd y gorllewin wedi ymosod sawl tro o'r blaen ar wledydd yn Affrica a'r dwyrain canol megis Libya, Afghanistan ac Iraq. Mae gan Brydain, Ffranc ac America hanes cywilyddus o ymosod ym mhumdegau'r ganrif diweddaf, hynny yw 'coup' yn Iran a wnaeth dymchwel llywodraeth ddemocrataidd, coup a daeth Shah Iran i rym. Hefyd wnaeth Brydain a Ffrainc ymosod ar yr Aifft yn 1956 er mwyn ailfeddianu camlas Suez.

Ar wahân i'r miloedd o bobl ddiniwed sy'n mynd i farw o dan fomiau'r RAF, canlyniad go iawn i fynd i ryfel bydd mwy o derfysg ar strydoedd Prydain, mwy o aelodau yn heidio i ISIS ac ymestyn hyd yr amser cyn i heddwch dychwelyd i'r byd. Ar wahân i ISIS dim ond y gwerthwyr arfau bydd yn dathlu.

Friday, 2 October 2015

Tymor newydd


Mae mis Medi wedi dod i ben a dyna ni ar ddechrau mis Hydref yn barod.
Yma yn nyffryn Derwent mae'r pethau wedi ailddechrau o ddifri. Mae Glen Mulliner(trefnydd) ac Elin Merriman (tiwtor) dosbarth Cymraeg Belper yng nghanolfan Cymunedol Strutt (hen ysgol ramadeg Strutt) wedi llwyddo i dynnu 17 o bobl frwd i'r dosbarth Cymraeg newydd. Llongyfarchiadau mawr iddynt. Roedd Ysgol Cymraeg Undydd Derby ar Sadwrn 26 o Fedi yn llwyddiant ysgubol efo 42 o bobl yn bresennol. Yr oedden ni'n lwcus dros ben i gael tiwtor gward a bardd Aled Lewis Evans o Wrecsam i ddod i roi sesiynau am ei farddoniaeth a llyfrau. Rhaid diolch hefyd ein tiwtoriaid arferol sef Elin Merriman ac Eileen Walker. Cawson ni amser braf ac yr ydyn ni i gyd wedi mwynhau canu'r anthem genedlaethol ar ddiwedd y dydd. Ar ran y Gymraeg y tu allan i'r dosbarth mae Cymdeithas Cymry Nottingham wedi cyhoeddi eu rhaglen am 2015 -2016 ac mi fydd Bore Coffi misol 'Popeth yn Gymraeg' yn parhau. Roedd bore coffi heddiw ( 2ail o Hydref) yn hwylus iawn yn nhŷ Beryl ( Pant-y-Cyno) draw yn Long Eaton efo 11 ohonon ni yn mwynhau'r diodydd a chacennau.  Mi fydd mwy o deithiau gerdded Gymraeg yn cael eu trefnu nes ymlaen. Mae gynnon ni obeithion i gynnal 'Noson Llawen' mewn tafarn lleol ynystod 2016, mi fydd mwy o fanylion nes ymlaen am hynny, ond mae manylion presennol am weithgareddau efo DWLC ar gael ar wefan y grwp. ( www.derbywelshlearnerscircle.blogspot .com ) neu ar dudalen Facebook 'Menter Iaith Lloegr'.

 

Wednesday, 2 September 2015

Diwedd haf


Dyw hi ddim wedi bod yn boeth iawn yr haf yma ond er gwaethaf hynny yr ydw i wedi cael sawl gŵyl braf draw yng Nghymru.

Ym mis Mehefin treuliais wythnos efo fy annwyl wraig draw yng nghyffiniau Pwllheli, wedyn ar ôl 'mond wythnos nol yn y gwaith yr oeddwn i'n mwynhau wythnos arall yn aros yn Llanfachreth ar fferm Ystum Gwadnaeth efo Krispin a Karen tra oeddwn i'n mynychu Ysgol Haf Cymraeg Dolgellau. Uchel bwnt yr haf wrth gwrs oedd Eisteddfod Meifod.

 Ces i amser gwych yn mynd o stondin i stondin, cyngerdd a chyfarfod, cwrdd â nifer fawr o gyfeillion a phopeth trwy’r Gymraeg. Roedd y ddarpariaeth cerddoriaeth yn wych, yn arbennig y digwyddiadau oedd yn cael ei chynnal yn Nhŷ Gwerin, grwpiau a phobl megis Calan, Bob Delyn a'r Ebillion, Dafydd Iwan, Gwyneth Glyn a pherfformwyr eraill. Roedd noson y stomp Cerdd Dant yn wych, penillion doniol os braidd yn las o ran iaith.

Dw i wedi bod yn Eisteddfodwr brwd byth ers 'Steddfod Dinbych yn 2001.

Dyma un o gyfleoedd gorau i 'foddi' yn y Gymraeg ac i anghofio am siarad Saesneg am wythnos. Trwy fynychu'r 'Steddfod yn flynyddol dw i wedi ymweld ag ardaloedd o Gymru ni faswn i byth wedi gweld oni bai am yr Eisteddfod.

Felly hir oes i'r Brifwyl!

Wrth gwrs mae diwedd yr Haf yn golygu fy mod i'n wynebu misoedd tywyll yr Hydref a Gaeaf yn ôl yn y gwaith, ond ar yr ochr da mi fydd y 'pethe' Cymraeg lleol yn ailddechrau. Pethe megis y bore Coffi Popeth yn Gymraeg misol yn Nottingham, y gweithdai Cymraeg misol yn Derby, ein hysgol Cymraeg blynyddol ac ambell daith gerdded a digwyddiad cymdeithasol mewn Cymraeg. Unwaith dyn ni wedi cyrraedd dydd Calan mi fyddwn i'n dechrau edrych ymlaen at yr Eisteddfod nesa. Felly ymlaen i'r Fenni.

Sunday, 21 June 2015

Wythnos ym Mhenllyn


Dyma ni heddiw ar ddiwrnod 'hirddydd haf', ac wedi dod adref ar ôl treulio wythnos gyfan ym Mhenllyn. Roedd hi'n gymysg o ran tywydd efo rhai dyddiau heulog ac ambell un cymylog efo dipyn o law.
Er gwaethaf hynny mi lwyddon ni ymweld â nifer fawr o lefydd megis, Caernarfon, Criccieth, Pwllheli, Lanbedrog, Aberdaron, Nefyn, Llanfair PG a Llangefni yn Sir Fon.














Ar ran atyniadau twristaidd ymwelon ni a Phlas Gilyn y Weddw efo ein ffrindiau Dafydd a Jane o Fae Colwyn i weld arddangosfa o luniau sy'n dathlu 150 mlynedd ers sefydlu'r Wladfa ym Mhatagonia. Roedd hi'n wych efo lluniau gan Delyth Llwyd Evans de Jones (1915-1986) o Batagonia. Hefyd aethon ni i weld Plas yn Rhiw a'i gerddi wrth ochr Porth Neigwl. Mi wnaethon ni cerdded i ben Tre'r Ceiri ac wedi (yn y car) i lawr i Gaffi Meinir yn Nant Gwrtheyrn.
Wrth gyrraedd Pen Llyn mi wnes i brynu copi o Lanw Llyn er mwyn gweld  beth oedd yn mynd ymlaen ymhlith y Cymry Cymraeg. Felly dyna fi, ar y nos Sul cyntaf, yn mynd ar fy nen fy hunan i wrando ar Gymanfa Ganu yng Nghapel y Traeth, Criccieth efo Trystan Lewis yn arwain. Roedd y canu yn hyfryd ond oedran y gynulleidfa ar y cyfan rhwng 60 a 85. Trist dweud ond ni fydd y traddodiad yma yn para yn hir. Ar y nos Llun mi es i i Lansiad llyfr (Pam Na Fu Cymru) yng nghanolfan Hanes Uwchgwyrfai yng Nghlynnog Fawr. Cafodd darlith am gynnwys y llyfr gan yr awdur (Simon Brooks), ambell sgwrs ddiddorol, panad ac wrth gwrs roedd rhaid i mi brynu’r llyfr.
Ar y nos Fawrth ces i sgwrs efo Aran Jones (un o sylfaenwyr cwmni SSIW) a'i ffrindiau yn Nhafarn y Twnti, Rhydyclafdy. Ar nos Fercher aeth Marilyn a finnau i sesiwn Panad a gemau yng Ngholeg Meirion Dwyfor, Pwllheli. Braf gweld y dysgwyr lleol. Nifer ohonynt wedi symud i'r ardal o rannau gwahanol o Loegr a thu hwnt.
Ar y dydd Gwener ymwelon ni a'r Amgueddfa Forol yn Nefyn. Roedd hi'n arddangosfa benigamp, ac yr oedd y cerrig beddau yn y fynwent hynod o ddiddorol hefyd efo lluniau graffiti o longau hwylio o'r oes a fu.